ประกายรังสี

คิดบวกเมื่อถูกด่า

2012-02-28T10:09:00.000+07:00

ปีที่แล้วตอนต้นๆปี ผมไปทำพาสต์ปอร์ตที่ตึกกระทรวงวัฒนธรรม เยื้องกับเซ็นทรัลปิ่นเกล้าระหว่างรอ ก็เดินดูอะไรเพลินๆ ตามประสาคนไม่ชอบอยู่เฉยๆ พลันสายตาเหลือบไปเห็นบอร์ดๆหนึ่งเป็นบอร์ดที่อยู่ในบริเวณที่รอทำพาสต์ปอร์ตนั่นแหล่ะ ไฉนเอาเรื่องการด่ามาติดไว้จะแนะนำวิธีการด่าหรืออย่างไร เมื่ออ่านไปซักสองสามบรรทัด เกิดติดใจตรงที่ชวนให้เราคิดบวกเมื่อถูกด่าและมีวิธีคิดในแง่มุมที่น่าสนใจ เลยตั้งใจอ่านจนจบเรื่อง แล้วรีบบันทึกข้อความไว้ในหน่วยความจำทันที

คงไม่เกินความจริงถ้าผมจะบอกว่าไม่มีใครไม่เคยถูกด่าทั้งต่อหน้าและลับหลังและน่าจะป็นที่ยอมรับกันนะครับว่าการนินทาหรือด่าลับหลังมีมากกว่าการด่าต่อหน้าตรงนี้คงเป็นเพราะคนนินทาหรือคนด่าเป็นห่วงสวัสดิภาพของตัวเอง ด่าแรงบ้างเบาบ้างมีทุกรูปแบบขอให้ลับหลังก็แล้วกันอย่างตัวผมมีโอกาสพบผู้คนมาก คู่สนธนาคุยกันอยู่ดีๆก็วกไปด่าคนอื่นให้ผมฟังอันนี้บ่อยมาก ไม่เว้นแม้แต่คนที่ได้รับการศึกษามาสูงๆ จึงคิดว่า เรื่องคิดบวกเมื่อถูกด่าน่าจะมีประโยชน์บ้างกับทุกคนซึ่งบางคนอาจกำลังถูกด่าอยู่ตอนนี้ หรือไม่ก็ใกล้จะถูกด่าเข้าไปเต็มทีแล้ว

เริ่มอุ่นเครื่องกันเลยครับตามนี้

ยินดีกับคำด่าเพราะเหตุว่ามันน่าฟัง

ด่าค่อยหรือด่าดังฟังให้ดีมีปัญญา

ด่าถูกหรือด่าผิดไม่ควรคิดจิตถือสา

เลือกเฟ้นเอาคำด่าเพื่อตรวจตรารักษาตน

ด่าถูกเมื่อถูกด่าจงปรีดาในบัดดล

เลวคุดเขาขุดค้นเขาเป็นคนผู้มีคุณ

ด่าผิดผิดของเขาไม่รับเอามากักตุน

ขอบใจที่เจือจุนยอมลงทุนด่าตัวเรา

ด่าถูกหรือด่าผิดไม่มีสิทธิ์ไปโกรธเขา

ด่าหนักหรือด่าเบาไม่มีเราเขาด่าใคร

ตัวอย่างคิดบวกเมื่อถูกด่าด้วยถ้อยคำต่างๆ

เมื่อถูกด่าว่าควายให้คิดว่า นั่นแหล่ะเขากำลังยกย่องว่าเราเป็นคนขยัน อดทน เพราะควายขยัน อดทน ไม่เคยเห็นควายแอบหลบงานไปนั่งเล่นเฟสบุ๊คแอบงีบ หรือไปจีบควายสาว ดังนั้นหากใครเรียกเราว่า “ไอ้ควายหรือ อีควาย” จงยิ้มรับแล้วกล่าวคำว่า ขอบคุณครับ-ค่ะ

เมื่อโดนด่าแล้วโดนไล่ให้ไปตายก็คิดซะว่า โลกปัจจุบันน่าอยู่ที่ไหน อยู่ไปก็ไม่ปลอดภัยใครไล่ให้ไปตายแสดงว่าเขาห่วงใยในสวัสดิภาพของเราไม่อยากให้ผจญภัยในโลกที่น่าทุกข์ระทมนี้เราจึงควรแสดงความห่วงใยเค้าบ้างเช่นกันว่า “ไม่เป็นไรเชิญพี่ก่อนละกัน”

โดนด่าว่า“ไอ้ห่า-อีห่า”ก็ยิ้มไว้ เพราะสมัยก่อนใครเป็นโรคห่าคงตายแน่สมัยนั้นคงต้องการให้คนถูกด่าเจอแต่เรื่องร้ายๆหรือตายไปเลย สมัยนี้โรคห่าเอาอยู่รักษาได้ เป็นห่าได้ก็หายได้ คือเจอเรื่องแย่ๆก็ผ่านได้ คนด่าก็ด่าออกไปด้วยโมโหไม่ทันคิดคิดอีกทีคนด่าอวยพรคนถูกด่านะนั่น เพราะ “ไอ้ห่า-อีห่า”เท่ากับ “ขอให้ไอ้-อีผ่านเรื่องร้ายๆได้”สมัยนี้ถ้าให้เจ็บจี๊ดต้องด่าด้วยคำว่า “ไอ้เอดส์-อีเอดส์”“ไอ้ไข้หวัดนก-อีไข้หวัดนก”แต่คำว่า “ห่า” อาจไปอยู่ที่ตรงอื่นๆที่มีความหมายต่างไปเช่น “ทำดีแล้วโดนด่าไม่ทำห่าดันด่าคน”ไม่ทำห่าในที่นี้น่าจะหมายถึงไม่ทำอะไรเลย ห่าในที่นี้เท่ากับจำนวนมากๆ

โดนด่าว่า“บ้า”เราทั้งหลายรู้กันว่าคนบ้ามักมีจินตนาการสูงส่งยิ่งกว่าคนธรรมดาหลายเท่า แถมยังอารมณ์ดีหัวเราะได้ทั้งวัน เขาด่าว่าบ้า เป็นการชื่นชมในคความฉลาดหลักแหลมเปี่ยมไปด้วยความคิดสร้างสรรค์และเป็นคนมีอารมณ์ขันของเรา ทั้งหมดนี้แน่นอนว่าคนด่าย่อมทำไม่ได้อย่างเรา

โดนกล่าวถึงบิดามารดาแสดงว่าเขาเคารพบิดามารดาของเราเหมือนบิดามารดาของเขาเอง จึงกล่าวเพื่อระลึกถึงหรือไม่ก็เขากำลังระลึกถึงหรือคิดถึงบิดามารดาของเขาเพราะท่านต่างตรอมใจตายไปหมดแล้ว เนื่องจากมีอภิชาตบุตรซาตานอย่างเขานั่นแหล่ะ

โดนแจกของลับแสดงถึงการให้ความเคารพรักอย่างสูงสุดของผู้ให้ที่มีต่อผู้รับ เขาจึงได้ให้ของสำคัญเท่าชีวิตแก่เราดังนั้นใครแจกให้เรา ก็ขอบคุณเขาไป ไม่เป็นไรให้เขาเก็บเอาไว้ใช้เอง เพราะเราก็มีของเราอยู่แล้ว

นี่แหล่ะครับที่จำได้และก็ถึงเวลาเจ้าหน้าที่เรียกคิวพอดีเลย เดี๋ยวนี้ทำพาสต์ปอร์ตใช้เวลาไม่นาน

บัณฑิตรังสีเทคนิคมหิดล 2554

2012-02-06T00:01:00.001+07:00

ขอแสดงความยินดีกับเหล่าบัณฑิตรังสีเทคนิคมหิดลประจำปีการศึกษา2554 ปีนี้มีบัณฑิตป้ายแดง55 คน เกียรตินิยมอันดับ 1 จำนวน 7คน และเกียรตินิยมอันดับ 2 จำนวน 11 คน

สี่ปีเต็มที่ทุกคนใช้เวลาในรั้วมหาวิทยาลัยมหิดลแห่งนี้ที่อุดมไปด้วยเรื่องราวที่มีให้ได้เรียนรู้หลากหลาย มากมาย

สี่ปีเต็มร่วม5,000 ชั่วโมง ที่ทุกคนใช้เวลาร่ำเรียนศาสตร์ทางรังสีเทคนิคอย่างหนักสนุกสุดเหวี่ยง ร้องเพลงด้วยกัน ร้องไห้ด้วยกัน โกรธกัน รักกัน มีเครียดบ้างคละเคล้ากันไป

สี่ปีเต็มที่ทุกคนสามารถผ่านกิจกรรมต่างๆมาได้อย่างดีก็ถือว่าน่าภาคภูมิใจ

แต่ขอเตือนไว้ก่อนว่าสี่ปีเต็มที่เดินผ่านมานั้น มันเหมือนทุกคนเดินอยู่บนแผ่นไม้กระดานแคบๆที่พาดไว้ระหว่างโต๊ะสองตัวถ้าเดินพลาดตกลงมา ก็มีครูบาอาจารย์คอยช่วยประคับประคองไม่ให้เจ็บตัวมาก

น้องๆจัดงาน Byenior ให้พี่ๆ

ชีวิตนับจากวันนี้เป็นต้นไปเปรียบเสมือนว่า ทุกคนกำลังเดินบนแผ่นไม้กระดานแผ่นเดิมที่ไม่มีครูบาอาจารย์คอยช่วยประคับประคองใกล้ๆอีกแล้วหากเดินไม่ดีพลาดพลั้งตกลงมาเจ็บตัวอย่างแรงแน่นอน เพราะฉะนั้น จงตั้งสติให้มั่นแล้วเดินไปอย่างมั่นใจ บัณฑิตทุกคนกำลังก้าวเดินเข้าสู่เส้นทางการทำงานความรู้ที่ได้เก็บสะสมไป ขอให้นำไปรับใช้สังคมอย่างสุดกำลังความสามารถ เพื่อให้ตัวเองอยู่รอดอย่างถูกต้องตามทำนองคลองธรรม ในทุกจังหวะย่างก้าวของชีวิต

นิวตริโนช็อกโลกเคลื่อนที่เร็วกว่าแสง

2012-01-27T00:58:00.000+07:00

(update: JAN 2012)

เมื่อวันที่ 23 กันยายน 2554 ทีมวิจัยของ CERN (สภาวิจัยนิวเคลียร์ยุโรปหรือ Conseil Européen pourlaRechercheNucléaire(European Council for Nuclear Research)) ได้เปิดเผยผลการทดลองจากโครงการOPERA (Oscillation Project with Emulsion-tRacking Apparatus) เกี่ยวกับเรื่องราวของอนุภาคที่สามารถเคลื่อนที่ด้วยความเร็วมากกว่าความเร็วแสงหรือความเร็วเหนือแสง (ความเร็วแสงโดยประมาณเท่ากับ 299,792 กิโลเมตรต่อวินาที)ซึ่งเป็นสิ่งที่เหนือความคาดหมาย เป็นสิ่งกระตุ้นความรู้สึกอย่างแรงต่อบรรดาสาวกฟิสิกส์ทั้งหลายและมีผลกระทบโดยตรงต่อความรู้ในจักรวาล

หากนึกย้อนกลับไปพิจารณาหลักฟิสิกส์ ที่ได้เรียนรู้กันมานานเรามีข้อห้ามหรือเงื่อนไขทางฟิสิกส์หลายอย่าง ยกตัวอย่างเช่น

เราไม่สามารถลดอุณหภูมิให้ต่ำกว่า 0 เคลวิน (ประมาณ -237 องศาเซลเซียส) ตามหลักเทอร์โมไดดามิคส์ที่อุณหภูมินี้จะไม่มีพลังงานความร้อนและทุกอย่างจะนิ่งไม่ทราบว่าจะรวมถึงจิตนิ่งด้วยหรือเปล่า

อีกตัวอย่างหนึ่งคือหลักความไม่แน่นอนของไฮเซนเบอร์กที่บอกว่า เราไม่สามารถวัดตำแหน่งและโมเมนตัมของอนุภาคเช่นอิเล็กตรอนได้ถูกต้องแม่นยำพร้อมๆกันอันนี้หลายๆท่านคงพอจำได้ว่าเป็นพื้นฐานสำคัญในการสร้างกลศาสตร์ควอนตัม

อีกตัวอย่างหนึ่งที่เป็นเรื่องที่จะพูดถึงกันในคราวนี้คือทฤษฎีสัมพัทธภาพพิเศษของ Einstein เสนอไว้เมื่อปี ค.ศ. 1905และเป็นทฤษฎีที่มีอิทธพลสูงมากๆ ในตอนนั้น Einstein ตั้งกฎไว้ว่า ไม่มีอะไรในจักรวาลนี้ที่เคลื่อนที่ได้เร็วกว่าแสงอีกแล้ว ฟังดูเหมือนEinstein ปิดล็อกความคิดของตัวเองไว้และมั่นใจมากว่ามันเป็นเช่นนั้น และระบบใดที่เคลื่อนที่ด้วยความเร็วใกล้ความเร็วแสงเวลาของระบบนั้นจะช้าลง ซึ่งมีการนำแนวคิดนี้ไปศึกษาการเคลื่อนที่ผ่านกาลเวลาในอดีตจะเห็นว่ามีภาพยนตร์แนว sci-fi ออกมาหลายเรื่อง ที่ดังมากๆคือBack to the Future ทั้ง 3 ภาค นอกจากนี้ยังมีสมการของ Einstein ที่โด่งดังและเชื่อว่าแทบจะไม่มีใครเลยที่ไม่รู้จักคือE = mc²

ตัวละครเอกในเรื่องเร็วเหนือแสงคืออนุภาคนิวตริโน มารู้จักตัวละครตัวนี้แบบบ้านๆครับ ย้อนกลับไปนึกถึงตอนเรียนเรื่องการสลายตัวของสารกัมมันตรังสีกล่าวคือ ในปี ค.ศ. 1930 นักฟิสิกส์ประหลาดใจว่าการสลายตัวของสารกัมมันตรังสีที่ให้อนุภาคบีตา (Beta particle) ออกมา เช่น การสลายตัวของ C-14 ไปเป็น N-14 เป็นต้น ไม่สอดคล้องตามกฎอนุรักษ์โมเมนตัม (Conservation ofmomentum) เพราะ โมเมนตัมรวมก่อนการสลายตัวของ C-14 มีค่าเท่ากับศูนย์ ดังนั้นโมเมนตัมรวมหลังการสลายตัวต้องมีค่าเท่ากับศูนย์ด้วย แต่หลังการสลายตัวแล้ว ทิศทางการขยับตัวของN-14 กับทิศทางการเคลื่อนที่ของอนุภาคบีตาไม่ตรงข้ามกันทำให้ผลรวมของโมเมนตัมไม่เป็นศูนย์ แสดงว่า จะต้องมีบางอย่างที่มีโมเมนตัมซึ่งตอนนั้นสัณนิษฐานว่าเป็นอนุภาคที่ไม่มีประจุไฟฟ้าอีกตัวหนึ่งที่เราไม่รู้จักออกมาด้วยและเคลื่อนที่ในทิศทางที่ทำให้ผลรวมของโมเมนตัมเป็นศูนย์ในที่สุดค้นพบว่ามีอนุภาคนั้นจริง และเรียกว่า นิวตริโน

C-14 สลายตัวเป็น N-14 ด้วยการปล่อยอนุภาคบีตาและ anti-neutrino

และแล้วก็มีการเปิดเผยการค้นพบที่ช็อคโลกตอนนี้ของทีมวิจัยของCERNจากโครงการ OPERA โดย AntonioEreditato ซึ่งทำวิจัยที่ศูนย์ฟิสิกส์อนุภาคของ CERN แจ้งว่า จากการบันทึกข้อมูลนานร่วม 3 ปีตรวจพบแน่ชัดว่าอนุภาคนิวตริโนเคลื่อนที่เร็วกว่าแสง 60 ns ( 1 ns =1 ในพันล้านส่วนของวินาที) ในการเคลื่อนที่ในอุโมงค์ใต้ดินช่วงระยะทาง730 km ในห้องปฏิบัตการใต้ดิน CERN CNGS สวิสเซอร์แลนด์ถึงห้องปฏิบัติการ GranSasso Laboratory (LNGS) ในอิตาลี ซึ่งกำลังรอการยืนยันจากทีมงานอีกครั้งเพื่อความแน่ใจเวลา 60 ns (nanoseconds) หรือ 6 ในร้อยล้านส่วนของวินาทีซึ่งเป็นเวลาที่น้อยมาก ในชีวิตประจำวันของเราไม่อาจจะจับความแตกต่างเวลานี้ได้หรอกและไม่มีความหมายอะไรแต่ในทางฟิสิกส์มันมีความหมายอย่างมาก

Lecture แบบเต็มๆเกี่ยวกับงานวิจัย Measurement of the neutrino velocity with the OPERA detector in the CNGS beam

นักฟิสิกส์ที่มีชื่อเสียงหลายคนแสดงความห่วงใย แม้จะเป็นสิ่งที่มีความสวยงามเชิงวิชาการมีแรงดึงดูดความสนใจผู้คนได้อย่างมากมายชนิดช็อกโลกกันเลยทีเดียว แต่บรรดาเหล่านักฟิสิกส์จำนวนมากก็ขอให้มีการพิสูจน์ให้แน่ชัดก่อนที่CERNจะมีการประกาศต่อสาธารณะ เพราะการทดลองกับนิวตริโนเป็นสิ่งที่ทำได้ยากยิ่งการค้นพบปรากฏการณ์พิเศษมากๆแบบนี้ชนิดที่ไปหักล้างหลักเดิมที่ใช้กันอยู่อย่างได้ผลนั้น มันต้องการหลักฐานที่มีความพิเศษมากๆไม่ธรรมดาด้วยเช่นกัน มันจะเป็นไปได้หรือไม่ที่ข้อมูลที่ได้นั้นเกี่ยวข้องกับผลพวงของ systematic error และสิ่งสำคัญที่ต้องคิดให้ออกและตีให้แตกคือ เพราะเหตุใดอนุภาคนิวตริโนจึงเคลื่อนที่ได้เร็วกว่าความเร็วแสง

หากเรื่องนี้เป็นจริงจะเป็นการก้าวข้ามไปสู่ดินแดนฟิสิกส์ในมิติที่น่าพิศวง ทฤษฎีฟิสิกส์ต้องมีการปฏิวัติใหญ่เพราะ ทฤษฎีของ Einstein แทบจะเป็นทุกอย่างของฟิสิกส์ในปัจจุบันงานนี้จะเป็นการล้มช้างหรือไม่ Einsteinคิดผิดหรืออย่างไร หรือว่าสิ่งที่ Einstein เสนอไว้ในอดีตที่โด่งดังนั้นจะเป็นจริงแบบมีข้อจำกัดว่า “ต้องไม่มีสิ่งใดเคลื่อนที่เร็วกว่าความเร็วของแสงนะ” เป็นอย่างนั้นหรือไม่

หากยังจำกันได้มันจะเป็นเหตุการณ์คล้ายๆตอนที่ Bohr เสนอโครงสร้างอะตอมหรือไม่ซึ่งตอนนั้นแนวคิดของ Bohr ทำให้สามารถอธิบายการเกิด Linespectrum ของอะตอมไฮโดรเจนได้อย่างดี และยังใช้อธิบายการเกิดเอกซเรย์เมื่ออะตอมถูกระดมยิงด้วยอิเล็กตรอนได้อย่างง่ายดายไม่ซับซ้อนมากอีกด้วยในเวลาต่อมา เมื่อมีการค้นพบกลศาสตร์ควอนตัมแล้ว นักฟิสิกส์ได้ค้นพบโครงสร้างอะตอมที่มีความสลับซับซ้อนมากขึ้นแต่นักฟิสิกส์ก็ลงความเห็นว่า ทฤษฎีของ Bohr ยังใช้ได้ภายใต้เงื่อนไขที่อะตอมมีอิเล็กตรอนหนึ่งตัว

การเกิด Characteristic X-rays
ที่อธิบายโดยใช้แบบจำลองอะตอมตามแนวคิดของ Bohr

บทสรุปเรื่องนี้ยังไม่นิ่งยังเป็นเรื่องที่ต้องอดใจรอและติดตามกันต่อไปครับ ขณะนี้ ทีมนักฟิสิกส์ของสหรัฐ ได้จัดเตรียมการทดลองซ้ำขึ้นที่ห้องปฏิบัติการ Fermilab ที่ชิคาโก โดยมุ่งไปที่การวัดความเร็วของอนุภาคนิวตริโน โดยใช้ MINOS (Main Injector Neutrino Oscillation Search) ทำนองเดียวกับโครงการ OPERA ของยุโรป เพื่อเป็นการยืนยันว่าอนุภาคนิวตริโน เคลื่อนที่เร็วกว่าอัตราเร็วแสงจริง หรือไม่จริง แต่มีข้อน่าสังเกตว่า Fermilab กำลังจะปิดตัวลงหลังจากเดินเครื่องมานาน 25 ปี เหตุเพราะรัฐบาลสหรัฐหั่นงบประมาณลง แล้วการทดลองเกี่ยวกับการเคลื่อนที่นิวตริโนจะทำได้อย่างไร

ความเห็นของ Michio Kaku
ศาสตราจารย์มิชิโอะ คาคุ นักฟิสิกส์ทฤษฎีที่มีชื่อเสียงในสหรัฐอเมริกา เป็นอาจารย์ที่ City University of New York

ขอบคุณ Bigthink

มานัส มงคลสุข

ตราอันทรงเกียรติ หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค มหิดล

2011-12-22T11:21:00.000+07:00

ตราอันทรงเกียรติสำหรับหัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นตราที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์นายแพทย์สุพจน์ อ่างแก้ว (1) ผู้อำนวยการโรงเรียนรังสีเทคนิคท่านแรกและท่านเดียว(เมื่อครั้งเป็นโรงเรียนรังสีเทคนิคตั้งแต่ พ.ศ. ๒๕๐๘) และหัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิคท่านแรก(หลังจากที่โรงเรียนรังสีเทคนิคปรับเปลี่ยนเป็นภาควิชารังสีเทคนิคเมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๒จนท่านเกษียณอายุราชการในปี พ.ศ. ๒๕๓๐) ได้จัดทำขึ้น เพื่อมอบให้กับหัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิคผู้ที่มารับหน้าที่ต่อจากท่าน ในเวลานั้นคือ รองศาสตราจารย์จิตต์ชัย สุริยะไชยากร (2) (พ.ศ.๒๕๓๑-๒๕๓๗) และได้เป็นประเพณีสืบทอดกันมาเมื่อท่านใดมารับตำแหน่งหัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค ก็จะรับตราอันทรงเกียรตินี้ไป หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิคท่านต่อๆมาได้แก่ อาจารย์ธันพงษ์ กฤษณจินดา (3) (พ.ศ. ๒๕๓๗-๒๕๔๑) รองศาสตราจารย์ชวลิต วงษ์เอก (4) (พ.ศ. ๒๕๔๑-๒๕๔๙)และรองศาสตราจารย์มานัส มงคลสุข (5)(พ.ศ. ๒๕๔๙-ปัจจุบัน)ตามลำดับ

ลักษณะ

ตราอันทรงเกียรติสำหรับหัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค มหาวิทยาลัยมหิดล สร้างขึ้นจากจานโลหะทังสะเต็นอัลลอยด์ที่ใช้ทำเป้าในหลอดเอกซเรย์จริงๆขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง๗ เซ็นติเมตร นำมาชุบด้วยทองคำ ปิดทับด้วยแผ่นอะลูมิเนียมกลมสีน้ำเงินทั้งสองด้านด้านหน้ามีข้อความ “ขนฺตี ธีรสฺส ลงฺกาโร ขันติเป็นเครื่องประดับของนักปราชญ์”ด้านหลังมีข้อความ “ตราอันทรงเกียรติ พ.ศ. ๒๕๐๖หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิค คณะเทคนิคการแพทย์ มหิดล”ประดับห้อยกับสายสะพายขนาดกว้าง ๓ เซ็นติเมตร สีแดง มีริ้วสีเขียวน้ำตาลและน้ำเงิน ใช้สวมที่คอ

ความหมาย

ภายในหลอดเอกซเรย์ประกอบด้วยจานโลหะและไส้หลอด เมื่ออิเล็กตรอนจากไส้หลอดที่มีพลังงานจลน์สูงมากวิ่งไปชนจานโลหะจะเกิดเอกซเรย์สามารถนำไปใช้ประโยชน์ทางการแพทย์ จานโลหะนี้มีคุณสมบัติ ทนทานต่อแรงกระแทกกระทั้นแข็งแกร่งไม่แตกหักง่ายๆ และมีจุดหลอมเหลวสูง ทุกๆครั้งที่มีการผลิตเอกซเรย์ จานโลหะนี้จะเกิดความเค้นความเครียดและความร้อนสูงมาก เพราะต้องรับแรงกระแทกจากการชนของอิเล็กตรอนจำนวนมาก โดยที่พลังงานของอิเล็กตรอนประมาณ๙๙ % จะกลายเป็นพลังงานความร้อนสะสมอยู่ในจานโลหะ ประมาณ ๑ %เท่านั้นที่เป็นเอกซเรย์ออกมาจากจานโลหะให้เราได้ใช้ประโยชน์นี่เป็นเหตุผลที่ว่า เพราะอะไรจานโลหะจึงต้องมีความทนทานสูง เก็บพลังงานในรูปความร้อนได้สูงและนานโดยไม่หลอมหรือแตกหักแต่ใช่ว่าจานโลหะนี้จะอมตะ อยู่ยงคงกะพัน จำเป็นต้องมีวิธีระบายความร้อนออกจากจานโลหะด้วยเช่น ทิ้งช่วงเวลาในการระดมยิงอิเล็กตรอนใส่จานโลหะซะบ้าง มิฉะนั้นความร้อนจะสะสมในตัวจานโลหะมากเกินกว่าที่มันจะทนได้จนหลอมหรือแตกไปในที่สุด

หากตัวเราเป็นดั่งจานโลหะนี้และเปรียบอิเล็กตรอนคือ อุปสรรคและปัญหาต่างๆที่พุ่งเข้าหาเราพลังของปัญหาต่างๆเหล่านั้น จะทำให้เราเกิดความเค้นและเครียด ในขณะที่ตัวเรายังสามารถสร้างผลงานที่เป็นประโยชน์ต่อสังคมประชาชน หน่วยงานหรือองค์กรได้บ้าง ดูเหมือนน้อยนิด หากไตร่ตรองให้ดี ประโยชน์ที่เกิดขึ้นนั้นมันมากพอที่ทำให้เราภูมิใจเป็นพลังใจให้เราทำงานเดินหน้าต่อไปได้อย่างภาคภูมิ ขณะเดียวกัน ต้องมีวิธีการที่ถูกต้องในการระบายพลังความเครียดออกไปจากเราเพื่อให้เราสามารถอยู่รอด ไม่ให้สะสมเกินขีดจำกัดของเราได้มิฉะนั้นเราจะแตกหักไปหรือหลอมละลายไป เราแตกต่างจากจานโลหะทังสะเต็นอัลลอยด์ก็ตรงที่ว่าเราเป็นคน มีชีวิตจิตใจ แต่ละคนมีความทนทานและความจุพลังความเครียดไม่เท่ากัน

จานโลหะนี้จึงเป็นเครื่องเตือนสติให้หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิคมีความอดทน อดกลั้น เข้มแข็ง ไม่ขาดสติ แม้จะมีอุปสรรคและปัญหาพุ่งเข้ามากระแทกกระทั้นหนักหนาสาหัสสักปานใดก็ตาม ประกอบกับข้อความที่เขียนไว้ว่า“ขนฺตี ธีรสฺส ลงฺกาโร ขันติเป็นเครื่องประดับของนักปราชญ์” เป็นพุทธสุภาษิตที่เตือนสติให้หัวหน้าภาควิชารังสีเทคนิคได้เข้าใจว่าเครื่องประดับนั้นเป็นสิ่งที่ช่วยเสริมให้คนดูสวยงามขึ้นแต่หากผู้นั้นแสดงกิริยาไม่เหมาะสม ขาดความอดทนอดกลั้น ความสวยงามก็หมดไปสำหรับนักปราชญ์ หากแสดงกิริยาไม่เหมาะสม ก็จะยิ่งน่ารังเกียจเป็นทวีคูณนักปราชญ์จะแสดงความสง่าน่านับถือไว้ได้ด้วยความอดทนอดกลั้น

รังสีส่องชีวิต

2011-11-08T11:02:00.000+07:00

ในโอกาสวันที่8 พฤศจิกายน 2554ซึ่งเป็นวันครบรอบปีที่116 แห่งการค้นพบรังสีเอกซ์และองค์การอนามัยโลกกำหนดให้เป็นวัน “รังสีเทคนิคโลก” หรือ “World Radiography Day” ได้เวียนมาบรรจบอีกครั้งหนึ่ง ขอใช้โอกาสนี้แสดงความระลึกถึงคุณประโยชน์อันอเนกอนันต์ของรังสี (เช่น รังสีเอกซ์ เป็นต้น)ในส่วนต่างๆที่มนุษย์โลกได้รับ ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อม และน้อมคารวะนักวิทยาศาสตร์ที่มีส่วนสร้างผลงานที่น่าทึ่งและทรงคุณค่าทั้งหลายเป็นการเตือนความจำให้เราท่านทั้งหลายได้ระลึกรู้ เฉกเช่นคนไทยและมนุษย์โลกทั้งหลายที่มีความกตัญญูรู้คุณ โดยจะชวนทุกท่านขึ้นยานท่องกาลเวลา ย้อนรอยกลับไปดูเรื่องราวของการใช้ “รังสีส่องชีวิต”

รังสีเอกซ์เผยภาพความลับของร่างกาย

เริ่มท่องกาลเวลาณ จุดนี้ครับ พ.ศ. 2438 เมื่อ116 ปีที่ผ่านมา

วันศุกร์ที่8 พฤศจิกายนพ.ศ. 2438 (ค.ศ.1895) เวลาบ่าย ศาสตราจารย์เรินท์เกน แห่งมหาวิทยาลัย Wurgburg ประเทศเยอรมันค้นพบรังสีเอกซ์ (X-rays) โดยบังเอิญขณะทำการศึกษารังสีแคโทด และได้รับรางวัลโนเบล สาขาฟิสิกส์เป็นคนแรกของโลกใน พ.ศ. 2444

หากจะมองคุณสมบัติของรังสีเอกซ์ก็พอสรุปได้ว่า รังสีเอกซ์เป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าไม่เบี่ยงเบนในสนามไฟฟ้าและสนามแม่เหล็กเคลื่อนที่ในสุญญากาศด้วยอัตราเร็วเท่ากับแสง มีอำนาจทะลุผ่านสูงมากทำให้เกิดรอยดำบนฟิล์มถ่ายรูป เมื่อเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางสามารถทำให้อะตอมของตัวกลางแตกตัวได้คุณสมบัติที่ทำให้อะตอมแตกนี่แหละที่ทำให้เราจัดรังสีเอกซ์เป็นรังสีชนิดที่ทำให้ก่อประจุ

จากคุณสมบัติที่ทำให้เกิดรอยดำบนฟิล์มจึงทำให้รังสีเอกซ์กลายเป็นกุญแจสำคัญ ที่สามารถเปิดเผยความลี้ลับภายในร่างกายของเราได้โดยเราไม่รู้สึกเจ็บปวดทรมาน เหมือนใช้มีดผ่าหรือเจาะร่างกายเข้าไปดู

แต่ในระยะแรกๆที่ค้นพบรังสีเอกซ์ใหม่ๆผู้คนทั่วไปเกิดความกลัวและต่อต้านการถ่ายภาพเอกซเรย์ เพราะเข้าใจผิดว่ารังสีเอกซ์จะเปิดเผยความลับของพวกเขาซึ่งถือเป็นการล่วงละเมิดสิทธิส่วนตัวไม่นานเท่าไร ความรู้สึกนั้นจางหายไป ปัจจุบันผู้คนทั่วไปไม่รู้สึกแบบนั้นแล้วในทางตรงกันข้าม เมื่อมีอาการเจ็บป่วย หรือสงสัยว่าตัวเองจะเป็นนั่นเป็นนี่มักจะเรียกร้องให้ถ่ายภาพเอกซเรย์ด้วยซ้ำไป ดังนั้นการค้นพบรังสีเอกซ์จึงเป็นจุดเริ่มต้นแห่งการส่องสำรวจภายในร่างกายมนุษย์ด้วยรังสี

ปัจจุบันนี้ในโรงพยาบาลจะมีนักรังสีเทคนิค (สำหรับประเทศไทยมีนักรังสีเทคนิคมานานกว่า 40ปีแล้วจำนวนกว่า 3,000 คน)นักรังสีเทคนิคจะต้องมีใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะเพราะเป็นผู้ใช้รังสีกับมนุษย์ มีหน้าที่รับผิดชอบหลายอย่างและอย่างหนึ่งคือ การถ่ายภาพเอกซเรย์ให้ได้ภาพเอกซเรย์ที่มีคุณภาพและผู้ป่วยปลอดภัยจากรังสีโดยใช้รังสีเอกซ์ส่องผ่านเข้าไปในร่างกายผู้ป่วย เมื่อรังสีเอกซ์ที่ทะลุออกมาแล้วไปตกกระทบบนฟิล์มหรือแผ่นรับภาพแบบดิจิทัล ภาพเงาของอวัยวะภายในร่างกายก็จะถูกเปิดเผยออกมา ภาพเงานี้คือภาพเอกซเรย์ซึ่งจะช่วยให้รังสีแพทย์สามารถวินิจฉัยโรคได้

ภาพเงาที่เกิดขึ้นนั้นมาจากการดูดกลืนรังสีเอกซ์ของอวัยวะภายในร่างกายที่แตกต่างกัน เช่น กระดูกมีความหนาแน่นสูงจะดูดกลืนรังสีเอกซ์ไว้มากกว่าปอดที่มีความหนาแน่นต่ำกว่าเป็นต้น ทำให้เราเห็นเงาของกระดูกเป็นสีขาวหรือเทาอ่อนๆขณะที่ปอดเห็นเป็นสีเทาเข้มหรือดำ ตรงนี้เกี่ยวข้องกับกฎของ Lambert-Beer

นี่เป็นการใช้รังสีเอกซ์ส่องดูอวัยวะภายในร่างกายของมนุษย์เพื่อการวินิจฉัยโรคเป็นการดูภาพเอกซเรย์แบบกายวิภาคครับแต่ก็มีปัญหาอยู่บ้างเรื่องการซ้อนทับกันของเงาของอวัยวะที่ปรากฏบนภาพเอกซเรย์

ผลึกวิทยารังสีเอกซ์

ยานท่องกาลเวลาพาเราเดินมาถึงห้วงเวลาพ.ศ.2455 ซึ่งเป็นช่วงของการใช้รังสีเอกซ์กับผลึกเป็นการใช้รังสีเอกซ์ส่องดูโครงสร้างของผลึกครับแม้ฟังดูจะเป็นเรื่องเกี่ยวกับผลึก อาจจะไม่เกี่ยวกับชีวิตเลย แต่ใจเย็นๆครับตามผมมาเรื่อยๆ แล้วจะทราบว่า จุดเริ่มต้นตรงนี้ มันช่วยนำไปสู่การส่องชีวิตได้อย่างละเอียดลึกซึ้งมากขึ้นจริงๆ

แรกทีเดียวที่ศาสตราจารย์เรินท์เกนค้นพบรังสีเอกซ์ใหม่ๆนักวิทยาศาสตร์ไม่แน่ใจว่า รังสีเอกซ์เป็นคลื่นหรืออนุภาค จนกระทั่งปี พ.ศ. 2455Max von Laue ตั้งสมมติฐานว่า“รังสีเอกซ์เป็นคลื่นและโครงสร้างของผลึกมีการจัดตัวเป็นlattice (จุดสมมติ)อย่างเป็นระเบียบ” เขาได้แสดงให้เห็นว่ารังสีเอกซ์มีคุณสมบัติเป็นคลื่นจริง และเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าด้วยโดยการยิงรังสีเอกซ์ผ่านเข้าไปในผลึกแล้วเกิดการเลี้ยวเบน (diffraction) ได้แบบคลื่น ทำนองเดียวกับที่เราใช้แสงขาวส่องผ่านเกรตติ้งแล้วแสงขาวเลี้ยวเบนออกมาเป็นสีรุ้ง 7 สีที่ทราบกันดี นอกจากนั้นยังยืนยันได้ว่าโครงสร้างของผลึกมีการจัดตัวเป็นระเบียบจริงๆ ผลงานนี้ทำให้ Max von Laue ได้รับรางวัลโนเบล สาขาฟิสิกส์ ในปี พ.ศ. 2457

ในเวลาต่อมาสองพ่อลูกตระกูล Bragg (WilliamBragg ผู้พ่อและ Lawrence Bragg ผู้เป็นลูก)ร่วมกันศึกษาจนค้นพบกุญแจสำคัญที่สามารถไขไปสู่การหาโครงสร้างของผลึกด้วยการใช้รังสีเอกซ์คือ สามารถบอกได้อย่างละเอียดถี่ถ้วนว่า การจัดตัวของอะตอมในผลึกเป็นอย่างไรอะตอมตัวไหนอยู่ตรงไหน อะตอมแต่ละตัวทำมุมกันเท่าไรทิศทางไหน

มีการสร้างเครื่องมือที่เรียกว่าBragg diffractometer และเสนอกฎเกณฑ์ที่สามารถคำนวณหาความยาวคลื่นของรังสีเอกซ์ได้นั่นคือ nl=2dsinq เมื่อ lคือความยาวคลื่นของรังสีเอกซ์dคือระยะระหว่างระนาบของอะตอม และ q คือ Bragg angle อันนี้ หลายท่านอาจจะยังพอนึกออกนะครับ

ร่องรอยการเลี้ยวเบนของรังสีเอกซ์จากผลึกถูกบันทึกไว้ด้วยฟิล์มเอกซเรย์เกิดเป็นจุดดำที่มีความดำแตกต่างกันสัมพันธ์กับความเข้มของรังสีเอกซ์การวัดความดำของจุดเหล่านี้ทำให้ทราบความเข้มของรังสีเอกซ์ที่เลี้ยวออกมาในทิศทางต่างๆที่สอดคล้องกับกฎของ Braggคือบอกได้อย่างมั่นใจว่าจุดดำแต่ละจุดเหล่านี้ เลี้ยวเบนมาจากระนาบอะตอมชุดไหน และสามารถนำความเข้มของรังสีเอกซ์ที่วัดได้ทั้งหมดนี้ไปคำนวณหาตำแหน่งของอะตอมได้อย่างแม่นยำและน่าอัศจรรย์

ดังนั้นในปีพ.ศ. 2458 สองพ่อลูกตระกูลBragg จึงได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ และถือว่าเป็นผลงานที่เป็นจุดกำเนิดของ “ผลึกวิทยารังสีเอกซ์” (X-rays Crystallography)

โครงสร้าง3 มิติของโปรตีน

ตอนนี้ยานท่องกาลเวลากำลังมาถึงพ.ศ. 2469 เป็นเรื่องการใช้รังสีเอกซ์ส่องดูโครงสร้างของโปนตีน

เมื่อมองลึกลงไปในเซลล์ของมนุษย์เราทั้งหลายแม้ในช่วงเวลาสั้นมากๆ มันก็มีปฏิกิริยาเคมีเกิดขึ้นจำนวนมากมาย ที่ควบคุมหรือเร่งปฏิกิริยาด้วยเอ็นไซม์

ปรากฏว่าในพ.ศ. 2469 James Batcheller Sumner สามารถทำในสิ่งที่ไม่น่าจะเป็นไปได้ คือเขาทำให้เอ็นไซม์เป็นผลึกได้และพิสูจน์ได้ว่า เอ็นไซม์ คือ โปรตีน หมายความว่า โปรตีนทำให้เป็นผลึกได้นั่นเอง

นี่เป็นก้าวแรกที่มีความสำคัญอย่างยิ่งที่นำไปสู่การวิเคราะห์โครงสร้างแบบ 3 มิติของโปรตีน ด้วยการใช้การเลี้ยวเบนของรังสีเอกซ์ตามวิธีการของผลึกวิทยารังสีเอกซ์หมายความง่ายๆ ย่อๆ ว่า เมื่อเราทำโปรตีนให้เป็นผลึกได้แล้ว (ซึ่งต้องใช้เทคนิคพิเศษจริงๆมิฉะนั้นโปรตีนก็จะสูญเสียสภาพไป)จากนั้นยิงรังสีเอกซ์ผ่านผลึกของโปรตีน ก็จะเกิดการเลี้ยวเบนบันทึกภาพการเลี้ยวเบนของรังสีเอกซ์ วัดความเข้มของรังสีเอกซ์ที่เลี้ยวเบนออกมาในทิศทางต่างๆนำไปคำนวณโครงสร้างของโปรตีน

เห็นไหมครับว่ารังสีเอกซ์ส่องเห็นการจัดตัวอะตอมที่เป็นองค์ประกอบของโปรตีนในสถานะผลึกทำให้เข้าใจโปรตีนได้ดีขึ้นอย่างมาก ดังนั้นใน พ.ศ. 2489 James Batcheller Sumnerพร้อมคณะได้แก่John Howard Northrop และWendell Meredith Stanley จึงได้รับรางวัลโนเบล สาขาเคมี

การสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียส(NMR)

ยานท่องกาลเวลาพาเรามาถึงจุดสำคัญอีกจุดหนึ่งพ.ศ. 2488 คือการสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียส หรือ NMR ย่อมาจาก Nuclear Magnetic Resonance

พ.ศ.2488 ทีมวิจัย 2ทีมทีมหนึ่งนำโดย Felix Bloch นักฟิสิกส์ชาวสวิตเซอร์แลนด์จากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด อีกทีมหนึ่งนำโดยEdward Mills Purcell นักฟิสิกส์ชาวอเมริกันจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดค้นพบการสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียส และทั้งสองทีมได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ร่วมกันจากผลงานนี้ในพ.ศ. 2495

NMR หรือการสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียสคืออะไร

ลองดูที่นิวเคลียสของอะตอมไฮโดรเจนซึ่งมีแม่เหล็กอ่อนๆเมื่อวางระบบนิวเคลียสไฮโดรเจนไว้ในสนามแม่เหล็กสม่ำเสมอ ระบบนิวเคลียสไฮโดรเจนจะมีความถี่ธรรมชาติหรือความถี่ลาร์มอร์(Larmor Frequency) ค่าหนึ่งขึ้นกับความแรงของสนามแม่เหล็กจากภายนอกระบบนิวเคลียสไฮโดรเจนนี้จะสามารถดูดกลืนคลื่นวิทยุที่มีความถี่ตรงกับความถี่ธรรมชาติของระบบนิวเคลียสได้เมื่อดูดกลืนคลื่นวิทยุจนหมดแล้ว ระบบนิวเคลียสก็คายพลังงานออกมา นี่แหล่ะครับคือ NMRอย่างง่ายที่สุด

การค้นพบนี้นำไปใช้ประโยชน์ในทางเคมี เช่น การหาโครงสร้างของสารประกอบ เป็นต้นและที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งคือการนำไปใช้ในการสร้างภาพอวัยวะภายในร่างกายมนุษย์เพื่อวินิจฉัยโรคที่เรารู้จักกันดีคือMRI (MagneticResonance Imaging)

รังสีเอกซ์เผยโครงสร้างรหัสลับของชีวิต

ยานท่องกาลเวลามาจอดที่พ.ศ. 2495 เป็นปีที่ โรซาลินด์แฟรงคลิน (Rosalind Franklin) และมอรีส วิลคินส์ (Maurice Wilkins) ชาวอังกฤษ เปิดข้อมูลภาพความลับของรหัสลับแห่งชีวิตเขาได้ใช้หลักการผลึกวิทยารังสีเอกซ์ ด้วยการใช้รังสีเอกซ์ส่องผ่านไปยัง DNA(Deoxyribonucleicacid ซึ่งเป็นกรดที่พบในใจกลางของเซลล์บรรจุรหัสพันธุกรรมของชีวิตเราไว้) ของมนุษย์ และสามารถบันทึกภาพการเลี้ยวเบนของรังสีเอกซ์จาก DNAได้ชัดเจนที่สุดเป็นครั้งแรกของโลก

เจมส์วัตสัน (James Watson) และฟราซิสคริก (Francis Crick) ใช้ข้อมูลที่ได้จากการเลี้ยวเบนรังสีเอกซ์จากDNA นำทางไปสู่การค้นพบว่าDNA มีโครงสร้างเป็นเกลียวคู่รหัสลับของชีวิตถูกเฉลย ทำให้เราสามารถค้นหาคำตอบของชีวิตได้มากยิ่งขึ้น

พ.ศ.2505 เจมส์ วัตสัน,ฟราซิส คริกและมอรีส วิลคินส์ ได้รับรางวัลโนเบล สาขาการแพทย์ ซึ่งก่อนหน้านั้น 4 ปี โรซาลินด์ แฟรงคลินเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งรังไข่ด้วยวัยเพียง 37 ปีเท่านั้นมีความเป็นไปได้ว่าเป็นผลจากการได้รับปริมาณรังสีมากเกินไป เพราะเหตุที่เธอมีความมุ่งมั่นอย่างสูงในการทำการทดลองตอนที่รับรางวัลโนเบลนั้นก็น่าแปลใจ ที่สุภาพบุรุษทั้งสามท่านไม่กล่าวถึงโรซาลินด์ แฟรงคลิน เลยเหมือนถูกทิ้งไว้เบื้องหลังให้ถูกลืม ทั้งที่ผลงานของเธอนั้นชี้ขาดว่าDNA มีโครงสร้างเป็นเกลียวคู่เธอจึงถูกขนานนามว่า “Dark Lady of DNA”

ทุกวันนี้ นักวิทยาศาสตร์ส่วนใหญ่ ยอมรับแล้วว่า ความสำเร็จของ เจมส์ วัตสัน, ฟราซิส คริก และมอรีส วิลคินส์มีพื้นฐานที่ฟันธงมาแล้วจากผลงานของ โรซาลินด์ แฟรงคลิน

ภาพตัดเป็นชิ้นบางๆด้วยรังสีเอกซ์

ยานท่องกาลเวลามาจอดที่พ.ศ. 2514

หากย้อนกลับไปดูการถ่ายภาพเอกซเรย์แบบธรรมดาซึ่งได้ภาพเอกซเรย์ที่มีประโยชน์ต่อการวินิจฉัยโรค จากอดีตจนถึงปัจจุบันโดยส่วนใหญ่ยังใช้วิธีนี้ซึ่งเราท่านทั้งหลายคุ้นเคยดีเมื่อไปถ่ายภาพเอกซเรย์ที่โรงพยาบาล อย่างไรก็ตาม เราพบปัญหาสำคัญคือภาพเอกซเรย์แบบธรรมดาที่ได้ มีการซ้อนทับกันของเงาของอวัยวะภายในร่างกายของเราเช่น ภาพเอกซเรย์ทรวงอก เราจะเห็นเงาของเนื้อปอดและกระดูกซ้อนกันทำให้การวินิจฉัยโรคต้องใช้ความชำนาญและความพยายามสูง

พ.ศ.2514 เป็นปีที่ จี. เอ็น. เฮานสฟิลด์ (G.N. Hounsfield) วิศวกรของบริษัทอีเอ็มไอ ประเทศอังกฤษซึ่งได้รับแรงกระตุ้นจากผู้บริหารบริษัทในฐานะที่เป็นคนชอบประดิษฐ์อุปกรณ์วิทยาศาสตร์ตั้งแต่วัยเยาว์เขามองเห็นโอกาสความเป็นไปได้ในการสร้างภาพเอกซเรย์จากการใช้ความเข้มของรังสีเอกซ์มาคำนวณ ในที่สุดเขาประสบความสำเร็จในการสร้างเครื่องมือรังสีเอกซ์ทางการแพทย์ ที่สามารถสร้างภาพตัดขวางของร่างกายมนุษย์ออกมาเป็นชิ้นบางๆซึ่งเรารู้จักกันดีในนาม CTหรือComputedTomography หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หรือซีทีสแกน ด้วยการใช้รังสีเอกซ์ลำแคบเป็นเส้นดินสอยิงผ่านไปในระนาบที่ต้องการดูภาพในทิศทางต่างๆที่มากพอ เมื่อนำค่าความเข้มของรังสีเอกซ์ที่ทะลุผ่านออกมาไปคำนวณจะสามารถสร้างภาพชิ้นบางๆนั้นได้ เป็นภาพที่เสมือนหั่นร่างกายออกมาเป็นชิ้นบางๆ

ผลงานนี้เป็นก้าวสำคัญของวงการรังสีทางการแพทย์ เป็นการปฏิวัติการถ่ายภาพเอกซเรย์ทางการแพทย์ครั้งสำคัญนับจากที่มีการค้นพบรังสีเอกซ์สามารถแก้ปัญหาการซ้อนทับกันของภาพเงาของอวัยวะภายในร่างกายได้อย่างมีประสิทธิภาพ และนำไปสู่เทคนิคการสร้างภาพรังสีเอกซ์ที่ทันสมัยตามมาอีกมากมายเช่น การสร้างภาพ 3 มิติของหัวใจที่ใช้เวลาสั้นมากๆเป็นต้น

พ.ศ. 2522 จี. เอ็น. เฮานสฟิลด์ และ เอ.เอ็ม.คอร์แม็ก (A.M. Cormack) จึงได้รับรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์หลายท่านอาจแปลกใจว่า เอ.เอ็ม. คอร์แม็ก คือใครมีบทบาทเกี่ยวพันกับเรื่องนี้อย่างไร

เอ.เอ็ม. คอร์แม็ก เป็นนักฟิสิกส์นิวเคลียร์ ชาวอัฟริกาใต้ เมื่อพ.ศ.2506 ได้ศึกษาในเชิงทฤษฎีเกี่ยวกับการคำนวณค่าการกระจายสัมประสิทธิ์การดูดกลืนรังสีเอกซ์ของตัวกลางที่รังสีเอกซ์เคลื่อนที่ผ่านไปในทิศทางต่างๆผลงานของเขาถือเป็นผลงานจุดกำเนิดของเรื่องนี้

แนวความคิดของ จี. เอ็น. เฮานสฟิลด์ และ เอ.เอ็ม. คอร์แม็กคล้ายคลึงกับหลักการของผลึกวิทยารังสีเอกซ์ ต่างกันตรงที่ หลักการของผลึกวิทยารังสีเอกซ์ใช้การเลี้ยวเบนรังสีเอกซ์แต่หลักการของซีทีสแกนใช้การดูดกลืนของรังสีเอกซ์ซึ่งเป็นการส่องชีวิตที่น่าอัศจรรย์ยิ่ง

นิวเคลียสตื่นเต้นส่องชีวิตชัดเจน

ยานท่องกาลเวลาร่อนมาจอดที่สถานีสุดท้ายที่พ.ศ. 2515 ณ จุดเวลานี้เป็นจุดเริ่มของการใช้คลื่นวิทยุส่องชีวิต

พ.ศ.2515 เลาเตอร์เบอร์(Lauterbur) เป็นคนแรกที่พยายามสร้างภาพชิ้นบางๆของแฟนตอมที่ทำเป็นหลอดบรรจุน้ำขนาดเล็กโดยอาศัยการสั่นพ้องของแม่เหล็กนิวเคลียส(NMR) จนสำเร็จ และเขาเรียกวิธีการสร้างภาพแบบนี้ว่าเซียกมาโตกราฟฟี่ (Zeugmatography) แต่ไม่นิยมเรียกกัน เรานิยมเรียกว่า MRI(Magnetic Resonance Imaging) หรือ การสร้างภาพการสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียส เป็นการทำการกระตุ้นนิวเคลียสของอะตอมเป้าหมายในที่นี้คือไฮโดรเจนให้ตื่นเต้นด้วยคลื่นวิทยุเมื่อนิวเคลียสคลายความตื่นเต้นมันจะคลายพลังงานออกมาซึ่งตรวจจับได้และสามารถนำไปคำนวณสร้างภาพได้

ภาพที่เลาเตอร์เบอร์ใช้การสั่นพ้องแม่เหล็กของนิวเคลียสสร้างขึ้นต่อมาเรียกว่า ภาพเอ็มอาร์ไอ เป็นภาพที่แสดงการกระจายของความหนาแน่นของโปรตอน และเวลาการผ่อนคลาย(relaxation time) ซึ่งกระจายอยู่ในหลอดน้ำปริมาณ1 มิลลิลิตรจำนวน 2 หลอดซึ่งในเวลาเดียวกันนั้น จี. เอ็น. เฮานสฟิลด์ ประสบความสำเร็จในการสร้าง CT แล้วทำให้นักวิทยาศาสตร์หลายกลุ่มหันมาสนใจผลงานของเลาเตอร์เบอร์กันมาก คงเพราะเห็นว่าเป็นวธีการสร้างภาพแบบที่ไม่ต้องใช้รังสีเอกซ์ โดยคาดหมายกันว่าหากวิธีการนี้ใช้ได้กับมนุษย์จะเป็นการดีทีเดียวเพราะอันตรายที่มีต่อมนุษย์แบบเดียวกับที่เกิดจากรังสีเอกซ์ไม่เกิดขึ้น

พ.ศ.2519 แมนส์ฟิลด์ (Mansfield)และแมดส์เลย์ (Maudsley)ใช้การสั่นพ้องของแม่เหล็กนิวเคลียสเพื่อสร้างภาพอวัยวะภายในร่างกายมนุษย์ได้เป็นครั้งแรกและพัฒนาจนกระทั่งสามารถสร้างภาพได้ตลอดทั้งลำตัว

และในปีพ.ศ.2546 เลาเตอร์เบอร์และแมนส์ฟิลด์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ร่วมกัน

การส่องชีวิตด้วยรังสีที่ยานท่องกาลเวลาพาเราไปชมนั้นเป็นจุดเวลา (milestone) สำคัญๆที่เลือกมาเท่านั้น ความจริงแล้วยังมีการส่องชีวิตด้วยรังสีแบบอื่นๆอีก เช่นการใช้คลื่นเสียงความถี่สูงมากที่เราเรียกว่า Ultrasonography การใช้สารเภสัชรังสีเพื่อส่องดูหน้าที่การทำงานของอวัยวะต่างๆทางด้านเวชศาสตร์นิวเคลียร์ส่องกันในระดับโมเลกุล เป็นต้น

ปัจจุบันนี้การส่องชีวิตด้วยรังสีได้ถูกพัฒนาไปอย่างมากมายเพิ่มประสิทธภาพในการส่องชีวิตมากยิ่งขึ้นได้เห็นในสิ่งที่คลุมเครือหรือไม่เคยเห็นมาก่อน เกิดวิธีการแบบใหม่ มีการรวมภาพรังสีที่เกิดจากกระบวนการที่แตกต่างกันทำให้เราสามารถมองเห็นภาพเชิงกายวิภาคและหน้าที่การทำงานของอวัยวะต่างๆในเวลาเดียวกันและยังเป็นประโยชน์ในการวางแผนการรักษาด้วยรังสีที่มีความเที่ยงตรงและแม่นยำมากยิ่งขึ้นการพัฒนายังไม่สิ้นสุด บอกไม่ได้ว่าจะไปสุดที่ใด เส้นทางนี้ยังอีกยาวไกลครับ

มหาวิกฤติน้ำท่วม 2554 -ส่งแรงใจถึงผู้ประสบอุทกภัย

2011-10-12T12:10:00.001+07:00

เฉพาะช่วงเดือนกรกฎาคม 2554 เป็นต้นมา อิทธิพลของพายุโซนร้อน นกเตน ร่องมรสุมกำลังปานกลางถึงค่อนข้างแรงพาดผ่านประเทศไทย และด้วยเหตุผลอื่นที่ยังต้องการความชัดเจน ทำให้ประเทศไทยประสบกับอุทกภัยอย่างหนัก ภาพผืนดินกลายเป็นผืนน้ำขนาดกว้างใหญ่สุดลูกหูลูกตา เมืองที่อยู่อาศัยยานพานะจนน้ำ การสัญจรชะงัก มีให้เห็นในภาพข่าวทุกวัน ความวินาศสันตะโรเกิดขึ้นเป็นบริเวณกว้างหลายจังหวัด ตั้งแต่ภาคเหนือ-อีสานลงมาจนกระทั่งขณะนี้ถึงภาคกลางตอนล่างแล้ว เขื่อนใหญ่ๆมีปริมาณน้ำเกินกว่า 100% มีมากกว่า 10 เขื่อน น้ำป่าหลากดินโคลนถล่มอย่างไม่ทันตั้งตัว พนังกั้นน้ำพัง น้ำทะลักเข้าเมือง ที่ทำมาหากินเสียหาย ฝนกระหน่ำซ้ำเติม ผู้คนได้รับความเดือดร้อนจำนวนมาก ต้องอพยพทิ้งถิ่นที่อยู่อาศัยเป็นการชั่วคราว รถจำนวนมากย้ายไปจอดบนถนนสูง ถนนต่างระดับ ห้างสรรพสินค้า เหมือนมดหนีน้ำ ได้เห็นภาพความผูกพันของผู้เฒ่าผู้แก่ที่มีต่อบ้านเรือนถิ่นที่อยู่มานานโดยไม่ยอมอพยพออกไปในจุดที่ปลอดภัยกว่า เศร้าใจจริง ได้เห็นภาพความมีน้ำใจที่ยิ่งใหญ่ของคนไทยทั้งประเทศอีกครั้ง

และภาวะการณ์นี้น่าจะยังคงมีต่อเนื่องไปอีกหลายวัน เป็นเดือน อาจหลายเดือน ประกายรังสีจึงขอแสดงความเสียใจ เห็นใจ ต่อผู้ที่ได้รับผลกระทบทั้งหลาย และขอให้เข้มแข็ง มีกำลังใจที่จะฝ่าฟันให้ผ่านพ้นอุปสรรคนี้ไปได้ คนไทยไม่ทิ้งกันครับ

ผลกระทบต่อชีวิต
เสียชีวิต 446 คน สูญหาย 2 คน
ผู้คนเดือดร้อนจำนวน 1,175,264 ครัวเรือน 3,160,417 คน
(ศูนย์ปฏิบัติการรองรับเหตุฉุกเฉิน กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย 5 พย 2554)

ผลกระทบต่อปัจจัยสี่และปัจจัยที่ห้า

บริเวณถนนหน้ามหาวิทยาลัยมหิดล ศาลายา ภายในมหาวิทยาลัยไม่มีปัญหาน้ำท่วม

น้ำท่วมทุกครั้งนอกจากหลายชีวิตจะสูญเสียไป ปัจจัยสี่ก็ถูกทำลายหนักเบาแตกต่างกันไป แต่คราวนี้รู้สึกได้ว่าหนักหนาสาหัส ปัจจัยสี่ที่ได้รับผลกระทบได้แก่
อาหาร-น้ำดื่ม แทบไม่ต้องอธิบายเลยเพราะคนเราต้องกิน ในภาวะที่น้ำท่วมแรงอย่างนี้ ผู้ประสบภัยที่ไม่ทันตั้งตัวจะลำบากแน่ๆ หากมองแหล่งผลิตอาหารซึ่งมาจากเลือกสวนไร่นา ที่ปลูกไปแล้ว ตอนนี้ล่มไปจำนวนมาก และที่รอการพราะปลูกเจริญงอกงามก็อาจเหลื่อมฤดูกาล ผลผลิตอาจไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย มีการคาดการณ์ว่าปีนี้ราคาข้าวจะแพง
ที่อยู่อาศัย-ถนนหนทาง-สิ่งแวดล้อม ถูกท่วมหรือทำลายจนไม่สามารถอยู่อาศัย และไม่สามารถใช้สัญจรไปมาได้จำนวนมาก ส่งผลเสียหายเป็นปฏิกิริยาลูกโซ่ ต้องตั้งศูนย์พักพิงชั่วคราว

เมื่อน้ำท่วมนาน สิ่งแวดล้อมเริ่มเสื่อมโทรม ขยะมากมายเก็บไม่ได้ ปะปนในน้ำเป็นปริมาณมาก ทำให้น้ำเน่าเสีย มีการร่วมมือกันทำ EM-ball (Effective Microorganisms) ด้วยจิตอาสาจำนวนมาก เพื่อนำไปใส่ลงในน้ำที่กำลังเน่าหวังให้น้ำดีขึ้น แต่ก็มีข้อมูลของนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อมว่า การใช้ EM-ball ไม่น่าจะได้ผล ต้องหาวิธีเติมออกซิเจนลงไปในน้ำด้วยวิธีอื่น

นอกจากนี้ ยังมีเรื่องสัตว์ร้ายหลุดออกมาในน้ำ เช่น จระเข้ งูพิษ ปลาช่อนอะเมซอน เป็นต้น สิ่งเหล่านี้เป็นผลกระทบที่ทำให้การดำรงชีวิตของมนุษย์ในบามวิกฤติแบบนี้ไม่เป็นปกติสุข
เครื่องนุ่งห่ม จมหายไปกับสายน้ำ ต้องหามาทดแทน ราคาก็อาจสูงขึ้น เพราะโรงงานอุตสาหกรรมก็ได้รับผลกระทบจนไม่สามารถดำเนินการผลิตวัตถุดิบได้
ยารักษาโรค การเจ็บป่วยในสภาพน้ำท่วม เป็นเรื่องทุกข์ร้อนแสนสาหัส ขาดการรักษาที่เหมาะสม ยาไม่มี น้ำหมด อาหารขาดแคลน ที่อยู่อาศัยก็อยูไม่ได้

โรงพยาบาลที่ให้บริการรักษาผู้ป่วย พลันได้รับผลกระทบอย่างรุนแรงในบางแห่ง นอกจากต้องขนย้ายผู้ป่วยกันจ้าระหวั่นแล้ว เครื่องไม้เครื่องมือทางการแพทย์ก็พลอยมาเสียหายไปกับพิษภัยของน้ำท่วมคราวนี้ด้วยอีกไม่รู้เท่าไร ยากที่จะคาดเดา เครื่องมือแพทย์ส่วนใหญ่มีราคาแพง เช่น เครื่องเอกซเรย์ เครื่องเอกซเรย์คอมพิเตอร์ ฯลฯ ที่ยกตัวอย่างนี้เป็นเครื่องมือที่เคลื่อนย้ายไม่ได้ และส่วนใหญ่ชอบจะติดตั้งไว้ชั้นล่างของตัวอาคาร เพราะเป็นเครื่องมือที่มีน้ำหนักมาก จึงมีโอกาสเสียหายสูงมากเช่นที่เกิดที่จังหวัดนครสวรรค์

อิทธิพลของน้ำ ทำเอาเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือซีทีราคาหลายสิบล้านบาท

ที่ รพ.สวรรค์ประชารักษ์มีสภาพอย่างที่เห็น (เครดิตภาพ :Manong On Tour)

ปัจจัยที่ห้า เป็นเรื่องของจิตใจที่ผู้คนทั้งประเทศได้รับหนักเบาต่างกัน แน่นอน ผู้ที่สูญเสียญาติมิตร ทรัพย์สิน ย่อมมีสภาพจิตใจที่ย่ำแย่มากกว่า บางคนมากจนต้องรักษา บางคนที่แม้จะสูญเสียมากแต่มีวิธีคิดที่ทำให้เกิดกำลังใจสู้ต่อไป ตัวอย่างเช่นคุณตัน ผู้ชายที่หัวใจไม่เคยยอมแพ้ (ขอบคุณ youtube และ MrJameskungg)

ข้อเสนอแนะรับมือน้ำท่วมเครื่องมือแพทย์

ในสภาพเช่นนี้ โรงพยาบาลที่น้ำท่วมไปแล้ว เครื่องไม้เครื่องมือเสียหายแล้ว ไม่ทราบจะทำอย่างไร นอกจากถ้ามีประกันอุทกภัยคงค่อยยังชั่ว

โรงพยาบาลบางแห่งอาจอยู่ในความสุ่มเสี่ยงที่น้ำอาจท่วมถึง ในภาวะที่เผชิญกับการโจมนี้ด้วยน้ำที่คาดไม่ถึงถ้ามีเวลาควรเตรียมตัวไว้ล่วงหน้า ถ้าน้ำค่อยๆเอ่อขึ้นช้าๆ และระดับน้ำไม่สูงมากเราทำห้องให้เป็นห้องนิรภัยได้ไหม คือ ทำอย่างไรก็ได้ที่ไม่ให้น้ำเข้ามาในห้องซีที ห้องเอกซเรย์ และห้องอื่นๆได้อุดช่องให้หมด

นึกถึงถ้าถูกโจมตีด้วยfallout ฝุ่นรังสีปลิวมามองไม่เห็นด้วย เรายังมีวิธีseal ประตูหน้าต่าง ทางเข้าห้องได้ ซึ่งใช้แผ่นพลาสติกปิดช่องประตูหน้าต่างไว้ยึดด้วยเทปกาว

ทีนี้เรามองเห็นน้ำน่าจะง่ายกว่า มันต่างกันตรงที่น้ำมีแรงดันและแรงดันเฉลี่ยของมันเป็นปฏิภาคกับกำลังสองของความลึก หมายความว่า หากน้ำลึก 20cm มีแรงดันน้ำเฉลี่ยเป็นP ถ้าระดับน้ำเพิ่ม2 เท่า คือน้ำลึกเป็น 40 cm แล้วละก็ แรงดันน้ำจะเป็น 4P คือ 4 เท่าของแรงดันเดิม เป็นต้น

ควรมีแผนฉุกเฉิน เตรียมอุปกรณ์ให้พร้อมเพื่อ ใช้อุดห้อง อย่าให้ห้องซีที หรือห้องเครื่องมือรังสี หรือห้องอื่นๆ มีช่องรั่วที่น้ำจะเข้าได้ อย่าให้น้ำเข้ามาในห้องแม้แต่หยดเดียวเป็นภาระกิจสำคัญสุดของเราที่ต้องเตรียมการเดี๋ยวนี้เลยครับสำหรับโรงพยาบาลที่มีความเสี่ยงกับน้ำตอนนี้

สิ่งต่างๆเหล่านี้น่าจะช่วยได้ เช่น ผ้าพลาสติด เทปกาว ดินน้ำมัน กระสอบทราย เครื่องปั๊มน้ำ ฯลฯ

ความขัดแย้งที่ยังปรากฏให้เห็น
มหาวิกฤติจากน้ำท่วมความกว้างขนาดเท่าประเทศเดนมาร์คที่เกิดขึ้นขณะนี้ไม่เคยเกิดกับประเทศไทย และการเกิดครั้งนี้หลายประเทศในภูมิภาคเดียวกันก็เกิดด้วย ในประเทศไทยก็ยังปรากฏความขัดแย้งทางความคิดของผู้คนเป็นวงกว้างอีก จึงเกิดมีความรู้สึกว่า ผมอยากเห็นคนไทย
++เรียนรู้และใช้โอกาสนี้ยุติความขัดแย้งซะ
++แยกแยะเรื่องส่วนตัวกับเรื่องของประเทศขณะที่หายนะรออยู่
++ไม่ฉกฉวยโอกาสหาประโยชน์บนความเดือดร้อนของคนจำนวนมาก
++ไม่เห็นแก่ตัวโดยใช้สถานะการณ์นี้คิด/ทำเพื่อทำลายล้างกัน
++ใช้หลักกาลามสูตรในการเสพข่าวสาร..
ไม่รู้อยากมากไปหรือเปล่าครับ

ลิงค์รวมข้อมูลเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย
ข้อมูลเพื่อช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย มีข้อมูลครบถ้วนเลยครับ
สภาวะระดับน้ำในแม่น้ำเจ้าพระยา (กองทัพเรือ)
EM และน้ำมักชีวภาพแก้ไขปัญหาน้ำเน่าเสัยได้จริงหรือ?
รายงานสภาพการจราจร
รู้ทันน้ำ
แผนที่แสดงจุดเกิดอุทกภัยบนทางหลวง
Sea Level Rise Explorer
พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ
ภาพถ่ายดาวเทียมสภาพอากาศแบบ animation

วิเคราะห์ไว้เมื่อปีที่แล้วว่าน้ำจะท่วมกรุงเทพฯ ในอีก 10 ปี ..มันอาจมาเร็วกว่าที่คิด

สถานะการณ์น้ำท่วมที่อาจเกิดกับกรุงเทพฯ (11ตค2554)

ฉลอง 40 ปีเอกซเรย์คอมพิวเตอร์

2011-10-01T16:26:00.000+07:00

(เผยแพร่ครั้งแรก 19กย2554)
เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ชื่อนี้ชาวบ้านคนทั่วไปรู้จักดี และเป็นเครื่องมือรังสีที่มีราคาแพงมาก โรงพยาบาลโดยเฉพาะของเอกชนจะใช้มันเป็นจุดขาย เอกซเรย์คอมพิวเตอร์มาจากภาษาอังกฤษว่า Computed Tomography ซึ่งราชบัณฑิตยสถานได้บัญญัติศัพท์ภาษาไทยไว้ว่า “การถ่ายภาพรังสีส่วนตัดอาศัยคอมพิวเตอร์” เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ถูกนำมาใช้งานทางคลินิกครั้งแรกเมื่อ 40 ปีที่ผ่านมาแล้ว คือเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1971 ที่โรงพยาบาลแอทคินสัน มอร์เลย์ (Atkinson Morley) ตั้งอยู่ที่ Copse Hill, Wimbledon, London ประเทศอังกฤษ ในช่วงเวลา 40 ปีที่ผ่านมา มีการใช้งานเอกซเรย์คอมพิวเตอร์อย่างแพร่หลาย เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองในโอกาสครบ 40 ปีของการใช้งานเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ขอถือโอกาสนี้ เล่าเกร็ดประวัติศาสตร์ตอนสำคัญที่เกี่ยวข้อง เพื่อเป็นการรำลึกถึงครับ

ค.ศ.1895 พบเอกซเรย์

เมื่อเย็นวันศุกร์ที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1895 นักฟิสิกส์ชาวเยอรมันชื่อ วิลเฮล์ม คอนราด เรินท์เกน (Wilhelm Conrad Roentgen) ค้นพบรังสีเอกซ์ (x-ray) ขณะทำการศึกษารังสีแคโทด (cathode ray) เมื่อใช้ความต่างศักย์ไฟฟ้าสูงมาก ผมได้เขียนบทความรำลึก 115 ปีแห่งการต้นพบเอกซเรย์ไปแล้วเมื่อปีที่แล้วลองอ่านดูนะครับ และให้สัมภาษณ์สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยด้วยครับ ปัจจุบัน องค์การอนามัยโรคกำหนดให้วันที่เรินท์เกนค้นพบรังสีเอกซ์เป็น “วันรังสีเทคนิคโลก”

รังสีเอกซ์ถูกนำมาใช้ประโยชน์ในทางการแพทย์ ในระยะแรกกระทำเพียงฉายรังสีเอกซ์ไปยังผู้ป่วยเพื่อตรวจหาสิ่งผิดปกติของอวัยวะภายในร่างกายของผู้ป่วย โดยอาศัยหลักการเกิดภาพเช่นเดียวกับการเกิดภาพเงาดำของร่างกายของเราบนพื้นขณะที่เรายืนอยู่กลางแสงแดด
ปัญหาสำคัญที่เป็นอุปสรรคต่อการวินิจฉัยโรคด้วยการพิจารณาจากภาพถ่ายเอกซเรย์ธรรมดาหรือที่ได้ตามวิธีการนี้คือ

ประการแรก การซ้อนทับกันของเงาของอวัยวะใน 3 มิติ (Object, 3D) บนฟิล์มรับภาพซึ่งเป็นระบบ 2 มิติ (Image, 2D) ทำให้ภาพเอกซเรย์แบบนี้ดูซับซ้อนยากต่อการวินิจฉัยโรค

ประการที่สอง ภาพถ่ายเอกซเรย์แบบธรรมดาไม่สามารถแยกความแตกต่างของซอฟท์ทิชชู (soft tissue) เช่น ไม่สามารถแยกความแตกต่างระหว่างตับและตับอ่อน เป็นต้น

ประการที่สาม ภาพเอกซเรย์แบบธรรมดาไม่สามารถบอกความหนาแน่นที่แตกต่างกันของสารที่เป็นองค์ประกอบของโครงสร้างภายในร่างกายมนุษย์ ภาพเอกซเรย์ธรรมดาเหล่านี้เป็นเพียงการบันทึกการดูดกลืนโดยเฉลี่ยของเนื้อเยื่อต่างๆ ที่รังสีเอกซ์ทะลุทะลวงผ่านออกมาเท่านั้น

ค.ศ.1922 Conventional Tomography

นายแพทย์ชาวฝรั่งเศสชื่อ โบเคจ (Bocage) ได้เสนอเทคนิคการถ่ายภาพที่เรียกว่า โทโมกราฟฟี่ (tomography คำว่า tomo แปลว่า ตัดหรือชิ้นบางๆ) ซึ่งเป็นเทคนิคที่ทำให้ได้ภาพของโครงสร้างภายในร่างกายชัดเจนเพียงระนาบใดระนาบหนึ่งเท่านั้น ขณะเดียวกันภาพเงาของระนาบอื่นก็ปรากฏซ้อนทับออกมาด้วยแต่ไม่คมชัด เทคนิคนี้จึงแก้ปัญหาในประการแรกที่เกี่ยวกับการซ้อนทับกันของเงาของอวัยวะภายใน (3D) ที่ปรากฏบนฟิล์มรับภาพ (2D) ได้แต่ไม่สมบูรณ์ ขณะถ่ายภาพหลอดเอกซเรย์และฟิล์มเอกซเรย์จะเคลื่อนที่พร้อมกันแต่เคลื่อนที่ในทิศทางตรงข้ามกัน เพื่อต้องการกำจัดภาพเงาของระนาบที่อยู่ด้านบนและระนาบที่อยู่ด้านล่างของระนาบที่ต้องการออกไป ภาพที่ได้แม้จะชัดเจนเพียงระนาบเดียวคือระนาบที่เรียกว่า ระนาบโฟกัส (focal plane) แต่ภาพจะมีคอนทราสต์ (contrast) ลดลงมากเพราะในการถ่ายภาพแบบนี้จะมีรังสีกระเจิง (scattered radiation) ค่อนข้างสูง

Reference 1. Bocage AEM. Method of, and apparatus for, radiography on a moving plate. Republic of France, National Office of Industrial Property, Patient No. 536464, applied June 3, 1921, published May 4, 1922.

หลายสิบปีต่อมามีการตั้งสมมติฐานว่า ถ้ายิงรังสีเอกซ์ลำเล็กๆทะลุผ่านผู้ป่วยไปตกกระทบที่หัววัด แล้วกวาดลำเอกซเรย์ไปในระนาบหนึ่งที่ต้องการตรวจ และกระทำซ้ำกันโดยบิดมุมของลำเอกซเรย์ไป ข้อมูลความเข้มรังสีเอกซ์ที่บันทึกได้โดยหัววัดน่าจะสามารถนำไปใช้ศึกษาการจำแนกของสัมประสิทธิ์การลดลง (attenuation coefficient) ภายในระนาบนั้นได้ หมายความว่า จะสามารถสร้างภาพของระนาบที่สนใจได้ เพราะความหนาแน่นของเนื้อเยื่อมีความสัมพันธ์กับสัมประสิทธิ์การลดลง ถ้าเป็นจริงการคำนวณสร้างภาพจะต้องเกิดขึ้นและต้องอาศัยคอมพิวเตอร์ (computer) ซึ่งในเวลาต่อมา สมมติฐานดังกล่าวได้กลายเป็นความจริง โดยการบุกเบิกของนักคิดอย่าง คอร์แม็ก (A.M. Cormack) และนักประดิษฐ์อย่าง เฮานสฟิลด์ (G.N. Hounsfield)

ค.ศ.1956-1964 Cormack

คอร์แม็ก (A.M. Cormack) นักฟิสิกส์นิวเคลียร์แห่งภาควิชาฟิสิกส์ มหาวิทยาลัยเคฟทาวน์ (Capetown University) มีแรงดลใจในการพัฒนางานการสร้างภาพจากข้อมูลความเข้มของรังสีที่บันทึกได้ เมื่อเขาได้ทำงานที่โรงพยาบาลกรุทเชอ (Groote Shuur) ประมาณกลาง ค.ศ.1956 ระหว่างทำงานในโรงพยาบาลนั้น เขาพบข้อบกพร่องเกี่ยวกับการวางแผนรักษาโรคด้วยรังสี กล่าวคือ ในการฉายรังสีเข้าไปในตัวผู้ป่วยเพื่อทำการักษาโรค ขณะนั้นแพทย์จะพิจารณาและตัดสินใจเลือกไอโซโดสคอนทัวร์ (isodose contours) แบบที่เหมาะที่สุด แต่ไอโซโดสคอนทัวร์นั้นได้จากไอโซโดสชาร์ต (isodose charts) ที่คิดคำนวณมาจากการกระจายของปริมาณการดูดกลืนรังสีในตัวกลางที่มีเนื้อเหมือนกันตลอด จึงทำให้การตัดสินใจในการกำหนดการรักษาของแพทย์คลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง เพราะร่างกายผู้ป่วยมิได้ประกอบด้วยสารเนื้อเดียวกันตลอด คอร์แม็กคิดว่า
ถ้าทราบการกระจายของสัมประสิทธิ์การลดลงในร่างกายผู้ป่วย จะสามารถปรับปรุงการวางแผนรักษาโรคด้วยรังสีให้มีประสิทธิภาพมากขึ้นได้ และการจะทราบค่าการกระจายของสัมประสิทธิ์การลดลง น่าจะสามารถทำได้โดยการคำนวณจากข้อมูลความเข้มของรังสีที่ทะลุผ่านร่างกายผู้ป่วยออกมาในทิศทางต่างๆที่มากพอ
คอร์แม็กใช้เวลาประมาณหนึ่งปีพัฒนาวิธีการทางคณิตศาสตร์เพื่อคำนวณค่าการกระจายของสัมประสิทธิ์การลดลงของตัวกลาง เขาสร้างเครื่องมือเพื่อทดสอบทฤษฎีการคำนวณดังกล่าว สร้างจากเครื่องกลึงเก่าราคาถูกมาก

คอร์แม็กใช้รังสีแกมมาที่ได้จากธาตุโคบอลต์-60 (Co-60) ซึ่งอยู่ในถ้ำทรงกระบอก ยิงผ่านแฟนตอม (phantom) ที่ทำจากอะลูมิเนียมและไม้ อยู่ตรงกลางระหว่างทรงกระบอกทั้งสองอัน เมื่อรังสีแกมมาทะลุผ่านแฟนตอมออกมาแล้วจึงใช้ไกเกอร์เคาน์เตอร์ (Geiger counter) เป็นตัววัดความเข้ม จากข้อมูลความเข้มรังสีแกมมาที่วัดได้ในทิศทางต่างๆ ด้วยวิธีการหมุนแฟนตอมที่วางบนแท่นกลึง สามารถนำไปคำนวณค่าการกระจายของสัมประสิทธิ์การลดลงของแฟนตอมได้ตามวิธีการที่คอร์แม็กเตรียมไว้ ปรากฏว่าได้ผลการคำนวณสอดคล้องกับความเป็นจริงอย่างดีเยี่ยม คอร์แม็กแสดงผลงานนี้ครั้งแรกที่มหาวิทยาลัยทัฟต์ส (Tufts University) ปรากฏว่าไม่ได้รับความสนใจจากผู้เข้าร่วมประชุมซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักฟิสิกส์รังสี (radiological physicist) แต่ผลงานของเขาได้ตีพิมพ์ไว้ในวารสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้อง และเป็นหลักฐานสำคัญที่ยืนยันว่า คอร์แม็กคือผู้เริ่มต้นงานเอกซเรย์คอมพิวเตอร์
Reference 2.Cormack AM. Representation of a function by its line integrals with some radiological applications. J Appl Phys 1963; 34:2722-2727.

Reference 3.Cormack AM. Representation of a function by its line integrals with some radiological applications II. J Appl Phys 1964; 35:2908-2913.

ค.ศ.1967-1972 Hounsfield

เฮานสฟิลด์ (G.N. Hounsfield) วิศวกรของบริษัทอีเอ็มไอ (EMI, Electric and Musical Industries) มีความเชี่ยวชาญทางคอมพิวเตอร์ ผลงานวิจัยทางคอมพิวเตอร์ของเขานำไปสู่การพัฒนา EMIDEC 1100 ซึ่งเป็นเครื่องคอมพิวเตอร์เครื่องแรกที่ออกแบบมาใช้งานทางด้านธุระกิจในประเทศอังกฤษ เฮานสฟิลด์เริ่มงานหลังคอร์แม็กร่วม 10 ปี งานของเขาไม่มีความเกี่ยวข้องหรือเลียนแบบงานของคอร์แม็ก แรงผลักดันที่ทำให้เฮานสฟิลด์สนใจค้นคว้าเรื่องนี้ เกิดจาการที่ต้องทำงานตามหน้าที่ที่ต้องปฏิบัติการวิจัยที่บริษัทอีเอ็มไอ ค.ศ. 1967 เขาคาดหมายว่า
เทคนิคทางคณิตศาสตร์น่าจะถูกนำมาใช้คำนวณสร้างภาพในร่างกายผู้ป่วยได้ โดยคำนวณจากข้อมูลความเข้มรังสีที่วัดได้จากการที่รังสีทะลุผ่านร่างกายของผู้ป่วยออกมา
เขาตระหนักดีว่า การได้มองเห็นภาพของร่างกายผู้ป่วยถูกตัดออกมาเป็นชิ้นบางๆ จะต้องเป็นประโยชน์อย่างมากสำหรับงานทางด้านการวินิจฉัยโรคด้วยรังสี

เฮานสฟิลด์เริ่มพิจารณาทฤษฎีการคำนวณสร้างภาพอย่างละเอียด โดยได้มีการคำนึงถึงอันตรายที่ผู้ป่วยจะได้รับและความถูกต้องของภาพที่จะเกิดขึ้นด้วย เขาเริ่มทำการทดลอง ด้วยการสร้างเครื่องมือที่มีส่วนประกอบคล้ายคลึงกับเครื่องมือของคอร์แม็ก แต่ใช้รังสีแกมมาที่แผ่ออกมาจากธาตุอะเมอริเซียม (americium) ยิงทะลุผ่านแฟนตอม แล้วใช้หัววัดแบบผลึก (crystal detector) เป็นตัววัดรังสีแกมมา ข้อมูลความเข้มของรังสีแกมมาที่ทะลุผ่านแฟนตอมออกมาทั้งหมด จะถูกบันทึกลงบนเทปกระดาษแล้วนำไปคำนวณสร้างภาพด้วยคอมพิวเตอร์ เทคนิคทางคณิตศาสตร์ที่ใช้คือ การสร้างภาพแบบอิทเทอเรชัน (iterative reconstruction) การทดลองในตอนแรกนี้กระทำหลายครั้ง พบว่าในการเก็บข้อมูลความเข้มรังสีแกมมาเพื่อให้เพียงพอสำหรับการคำนวณสร้างภาพหนึ่งภาพจะต้งใช้เวลานานถึง 9 วัน และใช้เวลาในการคำนวณสร้างภาพนานถึง 2 ชั่วโมง 30 นาที

เนื่องจากเวลาที่ใช้ในการเก็บข้อมูลความเข้มของรังสีแกมมานานเกินไป เพราะรังสีแกมมาที่ใช้แผ่ออกจากแหล่งกำเนิดที่มีกำลังต่ำ เฮานสฟิลด์จึงเปลี่ยนมาใช้รังสีเอกซ์ที่ได้จากหลอดรังสีเอกซ์แทน ประกอบด้วย หลอดรังสีเอกซ์ แฟนตอมที่เป็นสมองดองของมนุษย์ และหัววัดเอกซเรย์ ซึ่งทุกชิ้นส่วนถูกวางไว้บนแท่นคล้ายแท่นกลึง ด้วยความช่วยเหลือจาก เจมส์ เอ็มโบรส (James Ambrose) และหลุยส์ ครีล (Louis Kreel) ทำให้เฮานสฟิลด์สามารถใช้เวลาในการเก็บข้อมูลความเข้มเพียง 9 ชั่วโมง แล้วภาพสมองดองของมนุษย์ภาพแรกก็ถูกคำนวณสร้างขึ้นด้วยคอมพิวเตอร์ ซึ่งสามารถมองเห็นเกรย์แมตเตอร์ (gray matter) และไวท์แมตเตอร์ (white matter) ได้ค่อนข้างดีแต่จะมีอิทธิพลของฟอร์มาลิน (formalin) ปะปนออกมาด้วย ต่อจากนั้นเฮานสฟิลด์ได้ทดลองสร้างภาพของสมองวัวสดและไตของหมูที่ตายแล้ว ปรากฏว่าได้ภาพที่แสดงรายละเอียดทางกายวิภาคที่ชัดเจน

หลังจากที่เฮานสฟิลด์ประสบความสำเร็จในตอนต้นแล้ว เขาได้สร้างเครื่องมือที่มีความสมบูรณ์มากขึ้นและสามารถใช้กับผู้ป่วยได้อย่างปลอดภัย โดยใน วันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 1971 ได้นำเครื่องที่สร้างเสร็จแล้วไปติดตั้งที่โรงพยาบาลแอทคินสัน มอร์เลย์ (Atkinson Morley) ประเทศอังกฤษ
ย่างเข้าสู่ปี ค.ศ. 1972 เครื่องมือนี้ได้ทดลองใช้กับผู้ป่วยสุภาพสตรี โดยคาดว่าจะสามารถพบความผิดปกติในสมอง พบว่าภาพตัดขวางชิ้นบางๆที่เครื่องมือนี้สร้างขึ้นสามารถมองเห็นชัดเจนว่ามีก้อนกลมสีดำที่เป็นความผิดปกติเกิดในเนื้อสมอง วินิจฉัยว่าเป็นถุงน้ำ (cyst) เฮานสฟิลด์ใช้เวลาในการเก็บข้อมูลทางคลินิกเป็นเวลานาน 1 ปี 6 เดือน หลังจากนั้นจึงได้นำผลงานไปแสดงในการประชุมทางวิชาการประจำปีของ British Institute of Radiology ซึ่งจัดขึ้นเมื่อเดือนเมษายน ค.ศ. 1972 ปรากฏว่าได้รับความสนใจอย่างสูงจากนักวิชาการและผู้ที่ทำงานเกี่ยวข้องกับรังสี นับเป็นการเริ่มต้นการปฏิวัติการถ่ายภาพเอกซเรย์ เป็นการเปลี่ยนแปลงศาสตร์ของการถ่ายภาพเอกซเรย์อย่างใหญ่หลวง (Paradigm Shift) จากที่เข้าใจง่ายๆแบบ Shadow Technique มาเป็นแบบที่ต้องคำนวณเพื่อสร้างภาพ

Reference 4. Hounsfield GN. Computerized transverse axial scanning (tomography) : Part 1. Description of system. Br J Radiol 1973; 46:1016-1022.

เครื่องมือที่เฮานสฟิลด์สร้างขึ้นในตอนแรกสามารถใช้วินิจฉัยโรคเฉพาะส่วนศีรษะเพียงอย่างเดียว และเนื่องจากเฮานสฟิลด์เป็นวิศวกรของบริษัทอีเอ็มไอ เครื่องมือนี้จึงเรียกว่า อีเอ็มไอเฮดสแกนเนอร์ (EMI Head Scanner) นอกจากนี้ยังมีการเรียกชื่อเครื่องมือนี้หลายแบบ เช่น ซีทีเอที (CTAT: Computerized Transverse Axial Tomography) ซีเอที (CAT: Computerized Axial Tomography) ซีทีทีอาร์ที (CTTRT: Computerized Transaxial Transmission Reconstructive Tomography) และอาร์ที (Reconstructive Tomography) เป็นต้น ในที่สุดสมาคมรังสีวิทยาแห่งอเมริกาเหนือ อาเอสเอ็นเอ (RSNA: Radiological Society of North America) ตกลงใช้คำว่า ซีที (CT: Computed Tomography) เพื่อใช้เรียกชื่อเครื่องมือนี้เมื่อมีการตีพิมพ์ผลงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนี้ในวารสารรังสีวิทยาซึ่งเป็นวารสารหลักของสมาคม

ค.ศ. 1979 รางวัลโนเบล

เมื่อข่าวความสำเร็จของเฮานสฟิลด์แพร่ออกไป ทำให้งานทางด้านนี้ได้รับการพัฒนาอย่างรวดเร็ว หากจะเปรียบเทียบระหว่างการค้นพบเอกซเรย์โดยเรินท์เกนในช่วงปลายปี ค.ศ.1895 และการประสบความสำเร็จในการสร้างซีทีโดยเฮานสฟิลด์ใน ค.ศ. 1972 ซึ่งมีระยะเวลาห่างกันถึงประมาณ 77 ปี เรินท์เกนได้รับการยกย่องในฐานะผู้ที่สามารถเปิดเผยภาพอวัยวะภายในของร่างกายมนุษย์ได้ และทำให้คนทั่วไปในเวลานั้นตื่นกลัวปนดีใจกับอำนาจการทะลุผ่านของรังสีเอกซ์ แต่ด้วยประโยชน์มหาศาลของรังสีเอกซ์ในการวินิจฉัยโรคจากภาพเอกซเรย์ ทำให้เรินท์เกนได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์เป็นคนแรกของโลกใน ค.ศ.1901 สำหรับเฮานสฟิลด์ได้รับการยกย่องและให้เกียรติเทียบเท่าเรนท์เกนจาก รังสีแพทย์ (Radiologist) นักรังสีเทคนิค (Radiological Technologist) นักฟิสิกส์การแพทย์ (Medical Physicist) และวิศวกรที่เกี่ยวข้อง ว่าเป็นผู้ที่เปิดโลกของการวินิจฉัยโรคด้วยรังสีเอกซ์แบบใหม่ จนทำให้เฮานสฟิลด์และคอร์แม็กได้รับรางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ร่วมกันใน ค.ศ. 1979

Reference 5. Di Chiro G, Brooks RA. The 1979 Nobel prize in physiology or medicine. J Comput Assist Tomogr 1980; 4:241-245.
GN.Hounsfield-Autobiography. Nobelprize.org
GN.Hounsfield. Computed Medical Imaging. Nobel Prize Lecture, 8th December 1979.
AM. Cormack-Autobiography. Nobelprize.org
AM. Cormack. Early Two-Dimentional Reconstruction and Recent Topics Stemming From It. Nobel Prize Lecture, 8th December 1979.

Nobel Prizes for Imaging Life

ขอส่งท้ายสำหรับตอนนี้ ด้วยการกล่าวถึงเฮานสฟิลด์ สำหรับเฮานสฟิลด์เป็นผู้ที่มีความุ่งมั่น ใฝ่รู้ ไม่ยอมแพ้ แม้จะไม่สำเร็จการศึกษาระดับปริญญา แต่ก็สามารถสร้างผลงานที่เป็นประโยชน์มหาศาลต่อชาวโลก และวันที่ 12 สิงหาคม 2547 เป็นวันที่เฮานสฟิลด์เสียชีวิต
ผมคิดว่าคนทั้งหลายจึงไม่อาจวัดกันที่ปริญญาอย่างเดียว และไม่ควรจะมาเสียเวลาวัดกันว่าคุณจบระดับไหน ฉันจบระดับไหน ซึ่งเป็นการแสดงออกถึงความด้อยทางปัญญาที่แท้จริง ที่ร้ายกว่านั้นอาจมีบางคนคิดในเชิงดูถูกผู้ที่มีการศึกษาระดับต่ำกว่าว่าเรียนมาน้อยไม่ค่อยรู้อะไรหรอก ผมคิดว่า เราควรคิดถึงสิ่งที่เราควรทำร่วมกันให้เกิดเป็นประโยชน์ต่อสังคม ตามความสามารถ ตามศักยภาพของเราอย่างเต็มที่ เอาสิ่งดีๆของทุกคนมารวมกันเพื่อสร้างพลังขับเคลื่อนให้เกิดการพัฒนาวงการรังสีและสังคมไทยให้ดียิ่งขึ้น โดยไม่ปล่อยให้เวลาผ่านไปเรื่อยๆ เฮานสฟิลด์เป็นตัวอย่างของคนที่ไม่จบปริญญา ที่มีผลงานระดับดีเลิศ จนได้รับรางวัลโนเบลในปี 1979 ซึ่งเป็นรางวัลแห่งเกียรติยศสูงสุดในทางวิชาการ และได้รับการสถาปนาให้มีศักดิ์เป็นอัศวิน Sir ของอังกฤษในปี 1981

มานัส มงคลสุข

Related Links:
1. Modern Medicine-Computerized tomography
2. Modern Medicine-History of X-rays
3. A Brief History of CT
4. The Scanner Story: Documentary of Covering early CT Development Part1 Part2
5. World Radiography Day: 8th November 2011
6.How a CT Scan Works by Vanderbilt Biomedical Engineers
7.Beckmann EC. CT scanning the early days. BJR 2006; 79:5-8. (pdf)
STAT
จำนวนผู้อ่านบทความนี้ 453 ครั้ง (19กย2554-6ตค2554)

บันทึกจากประกายรังสี: ประสบการณ์สอนรังสีเทคนิค มอ. หาดใหญ่

2011-09-16T22:42:00.001+07:00

ช่วงเวลา 3 ปีที่ผ่านมา ทุกปีคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาดใหญ่ได้เชิญผม ให้ไปสอนนักศึกษาหลักสูตรรังสีเทคนิค (ต่อเนื่อง)ผมรู้สึกเป็นเกียรติและยินดี เต็มใจที่เดินทางไปสอน แม้จะห่างไกลกันแต่ระยะทางไม่ใช่อุปสรรค อาจารย์สมบัติ อาจารย์ศิริพร คุณเสรี และอีกหลายๆท่าน ให้การต้อนรับอย่างอบอุ่นจริงใจ และรู้สึกว่า ไปครั้งใดน้ำหนักตัวของผมเพิ่มขึ้นทุกครั้ง อาจารย์ที่รังสีเทคนิคมหิดลหลายคนได้รับเชิญไปสอนด้วยก็มีความเห็นตรงกับผม

ก่อนอื่นขอกล่าวถึงเรื่องการศึกษาก่อนครับประเทศไทยมีผลการจัดอันดับสูงสุดอันดับที่หนึ่งอยู่เรื่องหนึ่งทราบไหมครับว่าเรื่องอะไร คำตอบคือ “การใช้เวลาเรียนในห้องเรียนสี่เหลี่ยมมากที่สุดในโลก” จริงเท็จอย่างไรไม่ทราบครับใครจัดอันดับก็ไม่ทราบ แต่ผมได้ยินคนเค้าพูดมา ทำนองกระแนะกระแหนมากกว่าว่ามัวแต่ให้อาจารย์สอนในห้องเรียนคือ “สอนมาก เรียนรู้น้อย”อะไรประมาณนี้ เลยทำให้นักศึกษาคิดไม่ค่อยเป็น ไม่กล้าตัดสินใจ ไม่มีภาวะผู้นำต่อไปคงต้องปรับใช้วิธี “สอนน้อย เรียนรู้มาก” คือนักศึกษาต้องเรียนรู้ให้มากขณะที่อาจารย์ต้องจัดกระบวนการให้นักศึกษาได้เรียนรู้ได้อย่างสะดวก อย่าเชื่อที่ผมบอกนะครับขอให้ค่อยๆคิดไตร่ตรองดูว่า จริงหรือไม่?

อีกข้อหนึ่งที่ติดอันดับโลกคือ “ห้องสี่เหลี่ยม ที่ที่คนสองคนได้แก่อาจารย์กับนักศึกษาไม่อยากมาพบกันมากที่สุด เรียกว่า ห้องเรียน”คืออาจารย์ก็ไม่อยากจะเข้าไปสอน เพราะสอนไปนักศึกษาก็ไม่ค่อยตั้งใจเหมือนถูกพ่อแม่จ้างให้มาเรียน นั่งหลับบ้าง กดบีบีบ้าง จริงไหม? นักศึกษาจำนวนไม่น้อยที่ไม่สนใจการเรียนในห้องเรียน ยอมถวายตัวเป็นลูกศิษย์ของอาจารย์สองท่านที่เก่งมากรู้ทุกเรื่อง และเป็นอาจารย์พิเศษสุดของทุกมหาวิทยาลัย คือ ศาสตราจารย์ ดร. Googleและศาสตราจารย์ ดร. Wekipedia อาจารย์ทั้งสองท่านทำงาน24 ชั่วโมง ไม่เคยบ่นและไม่รับค่าตอบแทนแล้วอาจารย์อย่างเราๆจะทำอย่างไรจะยังคงนัดเจอกันในห้องเรียนเพื่อเจอบรรยากาศเดิมต่อไปไหม

ทว่า ต้องรีบบอกตอนนี้เลยว่า ที่ผมไปพบกับนักศึกษารังสีเทคนิคคณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ หาดใหญ่ ไม่ได้เป็นอย่างที่กล่าวข้างต้น 

วันที่ไปสอนเป็นวันเสาร์-อาทิตย์ซึ่งนักศึกษาหลายคนที่มีภูมิลำเนาไกลจากหาดใหญ่จะต้องเดินทางมาที่หาดใหญ่ มาพบกันมาพบกับอาจารย์ที่มาจากกรุงเทพฯ ช่วงเวลาที่ทำการสอนก็ตั้งแต่เช้าถึงเย็น แต่ผมไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อยมันมีพลังวูบวาบแปลกๆเกิดในหัวใจ ที่สามารถทำให้ตัวผมสามารถยืนหยัดได้ทั้งวัน ผมมานั่งพิจารณาดูอ๋อ...อาจเป็นเพราะ นักศึกษาที่เรียกตัวเองว่า “ส.ว. = ผู้สูงวัย” ตั้งใจเรียนมากเหลือเกิน สายตาทุกคู่จับจ้องที่ผมและสไลด์ของผม แววตาบ่งบอกถึงความกระหายรู้ ระหว่างที่ผมบรรยาย มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เชิงวิชาการกันรวมถึงเรื่องชีวิตความเป็นอยู่การทำงานในภาคใต้โดยเฉพาะนักศึกษาหลายคนทำงานในสามจังหวัดที่มีปัญหาความไม่สงบเรียบร้อยทำให้ผมได้รับรู้ว่า นักศึกษามีปัญหาอย่างไร ต้องระมัดระวังเตรียมตัวกันอย่างไรแม้การเดินทางมาเรียนก็ต้องมีการกะเกณฑ์กันให้ดีว่าเวลาไหนเหมาะที่จะเดินทางเพื่อให้มีความเสี่ยงน้อยที่สุดจากการถูกรอบทำร้าย ทำไมนักศึกษาเหล่านี้ต้องยอมเสี่ยงภัยมากขนาดนี้? 

      แม้บางเวลาในเมืองหาดใหญ่เองก็ไม่ปลอดภัย มีอยู่ปีหนึ่ง ปกติคณะแพทยศาสตร์จะจัดโรงแรมที่พักให้ในเมืองหาดใหญ่ ที่โรงแรมมีชื่อแห่งหนึ่ง หลังจากสอนเสร็จแล้ว เดินทางกลับกรุงเทพฯ วันรุ่งขึ้น ปรากฏว่ามีการวางระเบิดที่หน้าโรงแรมแห่งนั้น และอีกหลายจุดในเมืองหาดใหญ่ อีกปีหนึ่ง มีการวางระเบิดที่สนามบินหาดใหญ่ อันนี้เล่นเอาขวัญกระเจิงเลย จนผมถูกภรรยาและลูกๆงดวีซ่าและขอร้องว่า พ่ออย่าไปอีกเลยมันเสี่ยง ผมก็รักภรรยาและลูกๆมากไม่ต้องการให้เขาห่วงกังวลว่าผมต้องไปเสี่ยงเลยต้องประวิงเวลาการเดินทางในบางครั้ง รอให้เหตุการณ์ร้ายๆซาลงไปเพื่อให้ความรู้สึกของภรรยาและลูกค่อยๆดีขึ้นก่อนแล้วจึงเดินทาง ผมว่าผมเสี่ยงน้อยกว่านักศึกษานะ มันเป็นเรื่องที่เกินความสามารถของผมที่จะจัดการกับเรื่องนี้ได้แต่เห็นอกเห็นใจนักศึกษาที่เสี่ยงภัย ให้กำลังใจเพื่อให้นักศึกษาเหล่านี้สามารถดำรงความเป็นอยู่ต่อไปได้และเป็นกำลังสำคัญที่ช่วยกันทำงานเพื่อบริการประชาชนตามภาระหน้าที่และความสามารถที่ตัวเองมี อย่างภาคภูมิใจและมีเกียรติศักดิ์ศรีแห่งการเป็นนักรังสีเทคนิคเหล่านี้กระมัง ที่ทำให้ผมไม่รู้สึกเหน็ดเหนื่อยเลยจริงๆ และก็ไปสอนทั้งสามรุ่น แม้จะเป็นช่วงเวลาสั้นๆ แต่บรรยากาศทุกอย่างที่นั่นทำให้ผมรู้สึกประทับใจ จนยากที่จะลืมเลือน

     ได้ทราบว่า บัณฑิตรุ่นปัจจุบันเป็นบัณฑิตรังสีเทคนิค (ต่อเนื่อง) รุ่นสุดท้าย ต่อไปคณะแพทยศาสตร์ได้จัดทำหลักสูตรรังสีเทคนิค 4 ปี ซึ่งเวลานี้มีความคืบหน้าในการร่างหลักสูตรไปมากแล้ว ซึ่งอาจารย์สมบัติและทีมงาน ได้เข้าร่วมการประชุมสถาบันผู้ผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิค (RT Consortium) ทุกครั้ง และหาแนวทางในการจัดทำหลักสูตรรังสีเทคนิค 4 ปีมาตลอด ต้องบอกว่าอาจารย์สมบัติและทีมงานมี spirit สูงมาก ครั้งล่าสุดเราไปประชุมกันที่ ภูอิงฟ้า และได้ร่วมกันทำร่าง มคอ 1 จนเรียบร้อย ขณะนี้อยู่ระหว่างการพิจารณากลั่นกรองของกระทรวงศึกษาธิการ

สัมมนาสถาบันผู้ผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิคครั้งที่ 2 (2nd RT Consortium) นเรศวรเป็นเจ้าภาพ ในคลิปนี้เป็นบรรยากาศที่บ้านแสงตะวันยามเย็น

สองปีที่ผ่านมาอาจารย์สมบัติขอให้ผมพูดอวยพรว่าที่บัณฑิตรังสีเทคนิค ในโอกาสงานปัจฉิมนิเทศผมยิ่งรู้สึกเป็นเกียรติยิ่งขึ้นอีกคลุกเคล้ากับความรู้สึกปิติยินดีที่ได้เห็นนักศึกษา“ส.ว.” สำเร็จการศึกษาจึงขอนำ VideoClip ที่ได้กล่าวในทั้งสองครั้งมาบันทึกไว้เป็นเครื่องเตือนความจำว่า เรามีความผูกพันกัน และเชื่อมั่นว่า สายใยแห่งการผูกพันกันนี้จะยั่งยืนนาน

บัณฑิตรังสีเทคนิค มอ. รุ่นที่ 2-2553 click>>>

บัณฑิตรังสีเทคนิค มอ. รุ่นที่ 3-2554

มานัส มงคลสุข

วิกฤติโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Fukushima Daiichi กับเหตุการณ์ 9/11: ความบังเอิญที่โหดร้าย

2011-09-12T23:29:00.000+07:00

วันที่เขียนบันทึกนี้ เป็นวัน 9/11 คือวันที่ 11 กันยายน 2554 ครบรอบ 10 ปีของเหตุการณ์ช็อคโลก อาคาร World Trade ที่นิวยอร์ค อเมริกา ถูกเครื่องบินโดยสารพุ่งชน จนถล่มลงมาทั้งสองอาคาร ผู้คนเสียชีวิตจำนวนมาก แม้จะผ่านมา 10 ปีแล้ว แต่ความรู้สึกเหมือนเพิ่งเกิดขึ้นไม่นานเลย ตอนที่เกิดเหตุ วันนั้นประมาณสองทุ่ม ผมทานข้าวกับลูกและภรรยาที่บ้าน และดูโทรทัศน์ด้วย จู่ๆ รายการก็ตัดเข้าข่าวด่วนที่นิวยอร์ค เท่านั้นแล่ะครับ ช็อคเลย

และก็บังเอิญเหลือเกินที่วันนี้เป็นวันครบรอบ6 เดือนของการเกิดแผ่นดินไหวอย่างรุนแรงทางชายฝั่งตะวันออกของเกาะญี่ปุ่นและตามติดมาด้วยการถล่มชายฝั่งตะวันออกของเกาะญี่ปุ่นด้วยคลื่นยักษ์ Tsunamiสูง15-20 เมตร ผู้คนเสียชีวิตเป็นหมื่นๆคน และเป็นผลกระทบอย่างรุนแรงต่อโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ FukushimaDaiichi

ช่วงแรกโลกแตกตื่น และคนไทยไม่น้อยหน้าแตกตื่น และแตกตื่นมากซะด้วย กลัวรังสีจะมาถึง ถึงขนาดเอาเบตาดีนชุบสำลีมาพันคอ เพื่อป้องกันรังสี ซึ่งเป็นวิธีที่ผิด
ละอองรังสียังไม่จางลงแต่ดูเหมือนโลกจะให้ความสนใจน้อยลงแล้ว
โดยเฉพาะคนไทยลืมง่ายมาก เป็นลักษณะเด่นที่รักษาไว้อย่างเหนียวแน่น
ขณะเดียวกันงหากคิดในแง่ดี ก็อาจเป็นเพราะมีหลายๆเหตุการณ์เข้ามากลบเกลื่อนไป เช่น การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และปรากฏการณ์ล่าสุด คนไทยจำนวนมาก (สิบล้าน) “คันหู ไม่รู้เป็นอะร้ายยยย” เป็นต้น

6 เดือน หลังภัยพิบัติที่ Fukushima Daiichi

และก็ไม่รู้ว่าบังเอิญอีกหรือเปล่า วันที่ 12 กันยายนถัดมา เกิดระเบิดที่โรงกำจัดกากนิวเคลียร์ของฝรั่งเศสที่ Marcoule มีผู้เสียชีวิต 1 คน บาดเจ็บอีก 4 คน ตามข่าวว่าไม่มีการแพร่ของรังสีจากการระเบิดครั้งนี้

“ผลสัมฤทธิ์ของชีวิต” Outcome of life

2011-09-04T19:25:00.016+07:00

เมื่อคราวไปประชุมวิชาการประจำปี พ.ศ. 2554 ของที่ประชุมประธานสภาอาจารย์มหาวิทยาลัยทั่วประเทศ (ปอมท.) ที่หอประชุมกองทัพเรือ ระหว่างวันที่ 18-19 สิงหาคม 2554 จัดโดย ปอมท. ร่วมกับ สกอ.(สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา) และสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ได้ฟังผู้ทรงภูมิปัญญาและประสบการณ์สูง เช่น ดร.ศุภชัย พานิชภักดิ์ (เลขาธิการการประชุมสหประชาชาติว่าด้วยการค้าและการพัฒนา UNCTAD) รศ. ดร. วรากรณ์ สามโกเศศ (อธิการบดีมหาวิทยาลัยธุรกิบัณฑิตย์) ศ.คลินิก นพ. ปิยะสกล สกลสัตยาทร(อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล) คุณหญิงลักษณาจันทร เลาหพันธ์ (นายกสมาคมอาเซียน-ประเทศไทย) เป็นต้น ท่านเหล่านี้ พูดให้ฟังหลายเรื่องเกี่ยวกับอุดมศึกษาของไทยกับประชาคมอาเซียน ทำให้ผมได้รับอาหารสมองแบบเต็มอิ่มจริงๆ และเชื่อว่าอาจารย์ส่วนใหญ่ที่เข้าร่วมประชุมในวันนั้นก็คงจะอิ่มเหมือนผม

ยังมีเกร็ดเล็กๆ จากการอภิปรายหมู่เรื่อง “การเตรียมความพร้อมของอุดมศึกษาไทยกับการปรับตัวสู่การเป็นประชาคมอาเซียน” ตอนหนึ่งท่าน รศ. ดร.วรากรณ์ สามโกเศศ อธิการบดีมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ ได้กล่าวถึง “Outcome of life” หรือ “ผลสัมฤทธิ์ของชีวิต” ฟังแล้ว ส่วนตัวผมรู้สึกว่าเป็นเรื่องที่มีความสำคัญ ต่อทั้งตัวเราเองและองค์กรที่เราทำงานอยู่

ท่านได้พูดถึงทฤษฎีของ Kazuo Inamori ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้งองค์กร Kyocera ของประเทศญี่ปุ่นที่ประสพความสำเร็จอย่างมาก หลายท่านคงคุ้นหูดี ท่าน Kazuo Inamori ได้เสนอสูตรในการคำนวณหรือพิจารณา “Outcome of life” หรือ “ผลสัมฤทธิ์ของชีวิต” ไว้ตามสมการ

Outcome of life = Ability x Effort x Attitude

การนำเอาความสามารถมาคูณกับความพยายาม จะได้คะแนนสูงสุดเท่ากับ 100 คะแนน คนทั่วไป มีความสามารถและความพยายามแตกต่างกันไป ลองพิจารณาเป็นกรณีไป

กรณีที่ 1 คนมีความสามารถสูงสุด 10 คะแนน และมีความพยายามสูงสุด 10 คะแนน ผลคูณที่ได้จะมีคะแนนสูงสุด 100 คะแนน คนแบบนี้จะมีไหม คงหายากมากๆ หลายองค์กรคงอยากได้คนแบบนี้

กรณีที่ 2 ถ้าคนมีความสามารถปานกลางมี 5 คะแนน แต่มีความพยายามสูงสุด 10 คะแนน ผลคูณออกมาเป็น 50 คะแนนอย่างนี้หมายความว่า คนที่มีความสามารถปานกลาง สามารถชดเชยได้ด้วยการเพิ่มความพยายามให้มากๆหน่อย

กรณีที่ 3 ถ้าคนมีความสามารถสูงสุด 10 คะแนน แต่ความพยายามปานกลาง 5 คะแนน ผลลัพธ์จะเป็น 50 คะแนนเท่ากรณีที่ 2 กรณีนี้คนมีความสามารถสูงมากแต่อุตสาหะต่ำ จะมีค่าเท่ากับคนมีความสามารถปานกลางแต่มีอุตสาหะสูงในกรณีที่ 2

ทั้ง 3 กรณีนี้ ยังไม่ได้นำทัศนคติมาคูณด้วยเลย หากคูณด้วยทัศนคติเข้าไปด้วย คราวนี้สนุกกันใหญ่ เพราะจะเป็น outcome of life ทันที ซึ่งจะมีค่าแกว่งแรงมาก ไปทางบวกหรือลบได้ทั้งนั้น

ตัวอย่างเช่น จากกรณีที่ 1 คนนี้มีผลลัพธ์คะแนนความสามารถและความพยายามสูงที่สุด หากเขามีทัศนคติเชิงบวก ลองคิดดูว่า outcome of life ของเขาจะมีผลลัพธ์กระฉูดขึ้นไปทางบวกขนาดไหน แต่หากเขามีทัศนคติเป็นลบละก็ outcome of life ของเขาจะมีผลลัพธ์ดิ่งลงไปทางลบ และไม่ว่าจะบวกหรือลบ เมื่อเขาทำงานอยู่ในองค์กร ก็จะส่งแรงสั่นสะเทือนถึง outcome of life ขององค์กรด้วย เราอยากได้คนแบบไหน อันนี้เป็นคำถามที่วันนั้นท่านวิทยากรถามทิ้งท้ายไว้ แบบไม่ต้องการได้ยินคำตอบจากเหล่าอาจารย์ในหอประชุมกองทัพเรือขนาดใหญ่ เพราะท่านเดาได้ว่า หากจี้ถามไปที่อาจารย์ท่านใดก็จะตอบเป็นเสียงเดียวกันว่า.....แล้วท่านผู้อ่านจะตอบว่ากะไร

พิจารณาตามทฤษฎีของ Kazuo Inamori สิ่งสำคัญที่สุดของ outcome of life จึงอยู่ที่ ทัศนคติของคน

ในความเห็นชองผม เรื่องนี้อยู่ที่ปลายจมูกของเรานี่เอง ที่ผมว่ามันอยู่ที่ปลายจมูกเพราะ บางทีเราก็เห็นปลายจมูกของเราเองถ้าตั้งใจดูดีๆ แต่หากเราไม่ตั้งใจให้ดีเราก็มองไม่เห็น ก็เหมือน outcome of life ของตัวเราหรือขององค์กร หากตั้งสติให้ดีๆก็เห็นความสำคัญได้ แต่หากปล่อยให้สติล่องลอยไปก็ไม่เห็น

ได้เคยอ่านคำสอนที่หลวงปู่ชา สุภัทโท สอนไว้ว่า

“เธอจงระวังความคิดของเธอเพราะจะทำให้กลายเป็นความประพฤติ จงระวังความประพฤติของเธอเพราะจะกลายเป็นความเคยชิน จงระวังความเคยชินของเธอเพราะจะกลายเป็นอุปนิสัย และจงระวังอุปนิสัยของเธอเพราะจะเป็นตัวกำหนดชะตากรรมของเธอตลอดไป”

ผมคิดว่า เข้ากันได้กับ outcome of life หรือผลสัมฤทธิ์ของชีวิต
เรา ผู้บังคับบัญชาและผู้ใต้บังคับบัญชา ผู้บริหารและลูกน้องเพื่อนร่วมงาน มาช่วยกันลดเงื่อนไขที่ทำให้เกิดทัศนคติเชิงลบดีไหมครับ เพื่อผลสัมฤทธิ์ดีๆของตัวเราเองเป็นอันดับแรก และเป็นผลดีต่อองค์กรเป็นอันดับถัดไป

ประชาคมอาเซียนกับวิชาชีพอาเซียน

2011-08-19T06:21:00.009+07:00

(2,677 ครั้ง)
หากเราถอยออกมานอกโลก แล้วมองกลับไปยังโลกของเรา ก็แค่ดาวเคราะห์ดวงหนึ่งเท่านั้น แต่มีมนุษย์อาศัยอยู่บนโลกกว่าหกพันล้านคน และจัดแบ่งเป็นประเทศและเขตปกครองพิเศษมากมาย ประเทศต่างๆบนโลกใบนี้มีการรวมกลุ่มกันหลายกลุ่ม เช่น สหภาพยุโรปจำนวน 22 ประเทศ (European Union: EU) เขตการค้าเสรีอเมริกาเหนือจำนวน 3 ประเทศ (North America Free Trade Area: NAFTA) สหภาพแอฟริกาจำนวน 48 ประเทศ (African Union: AU)
ข้อมูลที่น่ารู้ของประเทศในอาเซียน

จำนวนประชากรของแต่ละประเทศ ไทยอยู่อันดับที่ 4

รายได้ของประเทศทั้งหมดในหนึ่งปี ไทยอยู่อันดับที่ 2

รายได้เฉลี่ยต่อหัวของประชากรในหนึ่งปี ไทยอยู่อันดับที่ 4

ประเทศไทยของเราอยู่ในกลุ่มประเทศอาเซียน มีประเทศสมาชิกรวมกัน 10 ประเทศ และกำลังก้าวเข้าสู่ประชาคมอาเซียน (ASEAN Community) ใน พ.ศ. 2558 (ค.ศ. 2015) ตามที่ได้เคยเขียนไว้ในบทความ “ผลกระทบประชาคมอาเซียน 2558” สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมาคือการเคลื่อนย้ายอย่างเสรีของ

สินค้า (Free flow of goods)

แรงงานฝีมือ (Free flow of skilled labor)

การบริการ (Free flow of services)

การลงทุน (Free flow of investment)

เงินทุน (Free flow of capital)

ในส่วนของการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมือ ผู้ประกอบวิชาชีพเฉพาะ นั้น หลายท่านอาจจะยังงงๆอยู่ว่าจะเป็นอย่างไร จะเตรียมตัวอย่างไร เกิดความวิตกถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับการประกอบวิชาชีพของตัวเอง โดยเฉพาะท่านที่ประกอบวิชาชีพเฉพาะ คือเป็นวิชาชีพที่ต้องมีใบประกอบวิชาชีพหรือใบประกอบโรคศิลปะ จากการที่ได้ศึกษาข้อมูลของกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ (Department of Trade Negotiations) ของไทย มีความชัดเจนในกลุ่มวิชาชีพที่ต้องมีใบประกอบวิชาชีพ โดยมีการจัดทำข้อตกลงร่วมกัน (Mutual Recognition Arrangements: MRAs) แล้ว เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบวิชาชีพของแต่ละประเทศก้าวเข้าสู่การเป็นผู้ประกอบวิชาชีพอาเซียน ซึ่งสามารถไปทำงานในประเทศสมาชิกต่างๆได้

ข้อตกลงยอมรับร่วมกัน (MRAs)

ตั้งแต่ พ.ศ. 2546 เป็นต้นมา ประเทศสมาชิกอาเซียน ได้ทะยอยจัดทำข้อตกลงยอมรับร่วมกัน (Mutual Recognition Arrangements: MRAs) วัตถุประสงค์คือเพื่ออำนวยความสะดวกในการเคลื่อนย้ายผู้ประกอบวิชาชีพเฉพาะหรือแรงงานฝีมือ จนถึงขณะนี้มี MRAs ทั้งหมด 7 สาขาวิชาชีพ ได้แก่
วิศวกรรม (Engineering Services)
พยาบาล (Nursing Services)
สถาปัตยกรรม (Architectural Services)
การสำรวจ (Surveying Qualifications)
แพทย์ (Medical Practitioners)
ทันตแพทย์ (Dental Practitioners)
บัญชี (Accountancy Services)

ประชุมวิชาการ ปอมท. ประจำปี 2554 บรรยากาศในหอประชุมกองทัพเรือ

ได้พบกับ ดร.วรสันติ์ โสภณ ลูกศิษย์รังสีเทคนิคมหิดลโดยบังเอิญ

ปัจจุบันเป็นผู้ช่วยคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย ที่ม.สงขลานครินทร์ หาดใหญ่

มองจากหน้าหอประชุมกองทัพเรือ

นายสุนทร ชัยยินดีภูมิ รองอธิบดีกรมอาเซียน

จากการประชุมวิชาการ ปอมท. ประจำปี 2554 เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2554 ณ หอประชุมกองทัพเรือ ได้มีการบรรยายเรื่อง “ทิศทางการศึกษา เพื่อรองรับการเข้าสู่ ประชาคมอาเซียน” โดยนายสุนทร ชัยยินดีภูมิ รองอธิบดีกรมอาเซียน ท่านได้กล่าวว่า แรงงานมีฝีมือเพิ่มเป็น 8 สาขาแล้ว โดยเพิ่ม “การท่องเที่ยว” เป็นสาขาที่ 8 ขณะนี้ประเทศสมาชิก 9 ประเทศได้ลงนามไปแล้ว ยกเว้นประเทศไทย

กระบวนการหลักของ MRAs

แต่ละสาขาวิชาชีพ มีข้อตกลงยอมรับร่วมกันหรือ MRAs ที่มีหัวข้อหลักๆคล้ายกัน ประกอบด้วย วัตถุประสงค์ นิยามและขอบเขต การยอมรับ,คุณสมบัติ,และสิทธิของวิชาชีพต่างชาติ หน่วยงานกำกับดูแลวิชาชีพ สิทธิในการกำกับดูแล คณะกรรมการประสานงานด้านวิชาชีพอาเซียน ข้อยกเว้นร่วมกัน การระงับข้อพิพาท การปรับปรุงแก้ไข

หากมองร่มใหญ่หรือองค์กรในระดับอาเซียน มีคณะกรรมการประสานงานวิชาชีพสาขาต่างๆทั้ง 7 สาขา (ASEAN Joint Coordinating Committee หรืออาจเรียกอย่างอื่น) ประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงานกำกับดูแลวิชาชีพของประเทศสมาชิกอาเซียนแต่ละประเทศ มีหน้าที่หลัก คือ อำนวยความสะดวกในการดำเนินการตามข้อตกลงฯ โดยการส่งเสริมความเข้าใจเกี่ยวกับกฎระเบียบภายในของประเทศสมาชิกอาเซียน และการพัฒนากลยุทธ์สำหรับการดำเนินการตามข้อตกลงฯ เป็นต้น

ร่มเล็กคือหน่วยงานกำกับดูแลวิชาชีพหรือองค์กรในระดับประเทศสมาชิกต่างๆ ได้แก่สภาวิชาชีพ (Professional Regulatory Authority) หรือกระทรวง/องค์กรที่เกี่ยวข้องของประเทศสมาชิก สำหรับประเทศไทยมีสภาวิชาชีพทั้ง 7 สาขาวิชาชีพ ได้แก่ แพทย์สภา สภาพยาบาล ทันตแพทย์สภา สภาวิศวกร สภาวิชาชีพบัญชี สภาสถาปนิก หน่วยงานกำกับดูแลวิชาชีพมีหน้าที่ที่สำคัญคือ ขึ้นทะเบียน และ/หรือออกใบอนุญาตให้ผู้ประกอบวิชาชีพต่างชาติในการเข้ามาประกอบวิชาชีพในประเทศผู้รับ (หมายถึง ประเทศสมาชิกที่เข้าร่วมที่ผู้ประกอบวิชาชีพต่างชาติมาขอขึ้นทะเบียน และ/หรือขอรับใบอนุญาตในการประกอบวิชาชีพ)

โดยสรุปคือ การเปิดให้ผู้ประกอบวิชาชีพที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนดสามารถจดทะเบียนหรือขอรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพในประเทศอาเซียนอื่นได้โดยต้องปฏิบัติตามกฎระเบียบภายในของประเทศนั้นๆ การดำเนินงานในเรื่องนี้ของอาเซียนจะอยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการประสานงานของแต่ละวิชาชีพ ซึ่งประกอบด้วยผู้แทนจากหน่วยงานกำกับดูแลของประเทศสมาชิก ส่วนรายละเอียดปลีกย่อยของแต่ละวิชาชีพอาจแตกต่างกันไปตามความเหมาะสม

เราจะเตรียมตัวอย่างไร
คำถามยอดฮิตคือ "เตรียมตัวอย่างไรในการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน" คือเกือบทุกคนที่กังวลเรื่องนี้ ในมุมมองของผม ถ้าจะมองเรื่องของการเตรียมตัวเฉพาะในส่วนที่เป็นผู้ประกอบวิชาชีพเฉพาะที่อาจเรียกว่าเป็นแรงงานที่มีความเชี่ยวชาญสูง มีฝีมือดี ก็น่าจะเตรียมตัวดังนี้
1. ปรับกรอบแนวคิดของตัวเองให้เปิดกว้าง ศึกษาให้เข้าใจถึงผลกระทบทุกด้าน ของการก้าวสู่ประชาคมอาเซียน เพื่อการวางตัวให้เหมาะสมกับสถานการณ์ที่คืบคลานเข้ามา ซึ่งต้องทำทั้งในระดับปัจเจกบุคคล และระดับสมาคมวิชาชีพ สภาวิชาชีพ หรือคณะกรรมการวิชาชีพ
2. ศึกษาและทำความเข้าใจความเป็นประชาคมอาเซียนให้ดีว่า มันคืออะไร หน้าตาของประชาคมอาเซียนในปี พ.ศ. 2558 เป็นอย่างไร และต่อไปจะพัฒนาไปเป็นอย่างไร มี milestones อะไรบ้าง
3. ฝึกฝนเพิ่มทักษะการใช้ภาษาอังกฤษเพื่อการสื่อสาร เพราะ ภาษาอังกฤษเป็นภาษากลางของอาเซียน และควรเพิ่มการฝึกฝนภาษาที่ 4 ด้วย ที่พูดเช่นนี้อย่าเพิ่งงง เราสื่อสารด้วย ภาษาที่ 1.) ภาษาไทย ภาษาที่ 2.) ภาษาอังกฤษ ภาษาที่ 3.) ภาษาลาว (ส่วนใหญ่คนลาวฟังและพูดภาษาไทยได้ จึงไม่ค่อยมีปัญหาสำหรับคนไทย) และภาษาที่ 4.) ภาษาอาเซียน (เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย บรูไน กัมพูชา หรือพม่า เป็นต้น)
4. ศึกษาและทำความเข้าใจความรู้เกี่ยวกับกฎและระเบียบต่างๆของอาเซียน เอาแบบที่ใกล้ตัวที่สุดคือ MRA ของวิชาชีพนั้นๆเป็นต้น
5. พัฒนาทักษะของเราให้มีมาตรฐานอยู่เสมอ และเป็นที่ต้องการของตลาด

มานัส มงคลสุข

Related Links: อ้างอิง

1.ผลกระทบประชาคมอาเซียน 2558

2. ยุทธศาสตร์อุดมศึกษาไทยสู่ประชาคมอาเซียน 2558

3. Mutual Recognition Arrangements: MRAs

STAT
จำนวนผู้อ่านบทความนี้ 2,677 ครั้ง (19สค2554-4กพ2555)

ผลสำรวจสภาวการณ์รังสีเทคนิคด้านกำลังคน พ.ศ. 2548

2011-08-07T10:04:00.001+07:00

ความเป็นมา

เมื่อประมาณกลางปี 2548 สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย โดยนายสละ อุบลฉาย นายกสมาคมฯ ได้มีมติอนุมัติเงินจำนวน 40,000 บาท (สี่หมื่นบาทถ้วน) เพื่อใช้ในการสำรวจข้อมูลเกี่ยวกับภาวะการณ์ด้านรังสีเทคนิคในประเทศไทย โดยได้แต่งตั้ง คณะอนุกรรมการว่าด้วยการศึกษาสถานะภาพของนักรังสีการแพทย์/นักรังสีเทคนิคขึ้น เพื่อทำการศึกษาและสำรวจจำนวนตำแหน่ง วุฒิการศึกษาและการมีใบประกอบโรคศิลปะสาขารังสีเทคนิค ของบุคลากรที่สังกัดกระทรวงสาธารณสุข สำรวจจำนวนคนไข้ที่มารับบริการและจำนวนเครื่องมือรังสีที่ใช้งานในโรงพยาบาลระดับต่างๆทั่วประเทศ คณะกรรมการฯดังกล่าวประกอบด้วย รศ.จิตต์ชัย สุริยะไชยากร เป็นประธานอนุกรรมการฯ และมีกรรมการอีก 4 คน ประกอบด้วย นายกษิดิศ สวนสาร นายวิฑูรย์ นิสสัยดี นายชาญชัย ทิพย์สุวรรณ และนายอรรพล สายทอง

ผลสำรวจจำนวนบุคลากร

คณะอนุกรรมการชุดที่สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทยแต่งตั้งขึ้นมาดังกล่าวนี้ ได้ทำการสำรวจข้อมูลทั่วประเทศ ถึงภาวการณ์ของรังสีเทคนิคไทยในปัจจุบัน และมีผลการสำรวจออกมาแล้วอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม 2548 ซึ่งคณะอนุกรรมการฯได้รายงานผลการสำรวจข้อมูลในประเด็นสำคัญๆ ต่อคณะกรรมการสมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทยแล้ว มีสาระสำคัญดังนี้

ผลการสำรวจเกี่ยวกับสถานภาพกำลังคนทางด้านรังสีเทคนิคในปี 2548 พบว่าจำนวนบุคลากรทางด้านรังสีเทคนิคที่ทำงานอยู่ในขณะนี้ (พ.ศ. 2548) มีประมาณ 2,641 คน โดยกระจายอยู่ตามหน่วยงานต่างๆ ทั้งของรัฐและเอกชนดังนี้

ที่มา: สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย (2548)

สำหรับเจ้าหน้าที่จำนวน 1,929 คนขณะนี้ได้ศึกษาหลักสูตรรังสีเทคนิค (ต่อเนื่อง 2 ปี) สำเร็จแล้วได้รับปริญญาตรี และสอบใบประกอบโรคศิลปะฯได้ตามเกณฑ์แล้วจำนวนประมาณ 1,500 คน เมื่อดูในด้านอัตราการผลิตบุคลากร สำหรับประเทศไทยมีสถาบันผู้ผลิตบุคลากรด้านนี้หลายแห่ง แต่ยังมีอัตราการผลิตค่อนข้างต่ำ จำนวนคนต่อปีที่สถาบันผู้ผลิตต่างๆทั่วประเทศสามารถผลิตได้ มีดังนี้

ผลสำรวจจำนวนเครื่องมือรังสี

ในการสำรวจครั้งนี้ยังได้สำรวจ จำนวนเครื่องมือทางรังสีวิทยาที่ใช้งานอยู่ในโรงพยาบาล สังกัดกระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัด ได้แก่ เครื่องเอกซเรย์ทั่วไป เครื่องเอกซเรย์เคลื่อนที่ เครื่องเอกซเรย์ฟัน เครื่องเอกซเรย์แบบส่องตรวจ เครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ เครื่องเอกซเรย์เต้านม เครื่องอัลตราซาวน์ด เครื่องโคบอลต์ เครื่องเร่งอนุภาค เครื่องนับวัดสารกัมมันตรังสี เครื่องนับวัดสารกัมมันตรังสีขิงต่อมไทรอยด์ เป็นต้น เครื่องมือทางรังสีเหล่านี้ ได้ใช้งานในโรงพยาบาลศูนย์ โรงพยาบาลทั่วไปกลุ่ม 1 โรงพยาบาลทั่วไปกลุ่ม 2 และโรงพยาบาลชุมชน โดยกระจายไปตามขนาดของโรงพยาบาล พบว่าค่าเฉลี่ยจำนวนเครื่องมือทางรังสีที่ใช้งานในโรงพยาบาลต่างๆ แสดงให้ดูในกราฟแท่งข้างล่างนี้ ซึ่งจะเห็นว่า จำนวนเครื่องมือรังสีเฉลี่ยมากสุด 18.4 เครื่องใช้งานในโรงพยาบาลศูนย์

ที่มา: สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย (2548)

การนำผลสำรวจไปใช้

รศ.จิตต์ชัย สุริยะไชยากร ประธานอนุกรรมการฯและประธานคณะกรรมการวิชาชีพสาขารังสีเทคนิคในขณะนั้น เปิดเผยว่า “ผลการสำรวจดังกล่าวนี้ ทำให้เราทราบภาพรวมของภาวะการณ์ของรังสีเทคนิคในประเทศไทย ซึ่งเป็นฐานข้อมูลสำคัญที่น่าจะใช้ในการวางแผนงานในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น โดยเฉพาะด้านกำลังคน จะทำให้สามารถรักษาบุคลากรให้ทำงานในระบบต่อไปอย่างมีความสุข” ทางด้านนายสละ อุบลฉาย นายกสมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นผู้ผลักดันเรื่องนี้ตั้งแต่ต้น ได้แสดงความขอบคุณคณะอนุกรรมการฯ ที่สละเวลาทำงานนี้จนสำเร็จอย่างดียิ่ง และสมาคมฯก็จะได้ใช้ข้อมูลนี้เพื่อให้ก่อประโยชน์ต่อวิชาชีพรังสีเทคนิคต่อไป

ช่วงเวลานั้น เป็นโอกาสที่สอดคล้องกันอย่างดีที่ องค์การอนามัยโลก (WHO) ได้ประสานให้กระทรวงสาธารณสุข เป็นหน่วยงานหลักในการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อจัดทำแผนงานต่างๆ สำหรับจัดกิจกรรม World Health Day 2006 โดยกระทรวงสาธารณสุข ได้เป็นเจ้าภาพในเรื่องนี้ และได้มีการจัดประชุมผู้เกี่ยวข้องเมื่อ 29 ธันวาคม 2548 ซึ่งสมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทยและคณะกรรมการวิชาชีพสาขารังสีเทคนิคเข้าร่วมประชุมด้วย โดยตั้งบนพื้นฐานข้อมูลที่ได้จากการสำรวจดังกล่าวข้างต้น

ที่การประชุมในครั้งนั้น มีการสรุปแนวทางในการทำงานไว้หลายอย่าง และที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับวิชาชีพรังสีเทคนิคคือ ได้มีการขอความร่วมมือให้ผู้แทนทุกวิชาชีพจัดทำสรุปประเด็นปัญหา แนวทางการแก้ไขปัญหา และข้อเสนอแนะต่างๆ ส่งให้สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ภายในเดือนมกราคม 2549 เพื่อใช้ประกอบการจัดทำแผนยุทธศาสตร์กำลังคนด้านสาธารณสุขในภาพรวม ดังนั้น ก.ช.และสมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย จึงได้ดำเนินการจัดส่งข้อมูลตามที่สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขต้องการทราบไปแล้ว

นายสละ อุบลฉาย นายกสมาคมรังสีเทคนิคฯ กล่าวว่า "ที่ผ่านมา สมาคมรังสีเทคนิคฯได้ตระหนักดีถึงความเดือดร้อนของสมาชิกฯและเพื่อนร่วมวิชาชีพรังสีเทคนิค โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวกับความก้าวหน้าในหน้าที่การงาน โดยสมาคมฯได้ดำเนินการเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหานี้อย่างเป็นขั้นเป็นตอน ได้ประสานงานใกล้ชิดกับ รศ.จิตต์ชัย สุริยะไชยากร ประธาน ก.ช. ในตอนนั้น เพราะเห็นว่าเรื่องนี้มีผลกระทบโดยตรงกับวิชาชีพรังสีเทคนิคในระยะยาว และต้องการให้มีแนวทางปฏิบัติหรือการเคลื่อนไหวต่างๆเป็นไปในแนวทางเดียวกัน สมาคมฯได้สนับสนุนให้มีการหาข้อมูลรังสีเทคนิคในประเทศไทย ณ ปัจจุบันนี้ว่าเป็นอย่างไรเพื่อให้เป็นข้อมูลพื้นฐานในการวางแผนและการตัดสินใจว่าจะแก้ปัญหานี้อย่างไร ซึ่งเราก็ได้รับความกรุณาจากท่านประธาน ก.ช. รับทำตรงนี้ให้ ต้องขอขอบคุณประธาน ก.ช.เป็นอย่างสูง " เรื่องเดียวกันนี้ประธานก.ช. ตอนนั้นเปิดเผยว่า "จากข้อมูลที่ได้ทำการสำรวจสภาวการณ์รังสีเทคนิคไทยล่าสุด โดยความสนับสนุนอย่างดีจากสมาคมรังสีเทคนิคฯ ขณะนี้ผมได้ทำเรื่องเสนอไปให้สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขแล้ว ตั้งแต่วันที่ 31 มกราคม 2549 ทั้งนี้เพื่อให้ข้อเสนอต่างๆนั้นไปในแนวทางอันเดียวกันตามที่ได้หารือกับนายกสมาคมรังสีเทคนิคฯ คือในระบบงานที่เราเกี่ยวข้องนั้นยังมีปัญหามากและยังขาดตำแหน่งงานอยู่อีกมากเช่นกัน ซึ่งในการเสนอครั้งนี้ เราได้สะท้อนให้กระทรวงสาธารณสุขเห็นปัญหาต่างๆและแนวทางแก้ไข"

ข้อเสนอแนวทางการแก้ปัญหา

ประเด็นปัญหาสำคัญที่ สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย และ ก.ช. ได้ทำการเสนอไปยัง สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข ตั้งแต่ พ.ศ. 2549 คือ เรื่องตำแหน่งของนักรังสีการแพทย์ในกระทรวงสาธารณสุข ขณะนี้ไม่มีกรอบตำแหน่งให้บรรจุใหม่ และไม่มีการปรับปรุงให้เพียงพอ อีกปัญหาหนึ่งคือ การปรับปรุงตำแหน่งเจ้าหน้าที่ฯ เป็นนักรังสีการแพทย์ จะต้องลดระดับลงมา ทำให้ดูเหมือนไม่ยุติธรรมสำหรับผู้ที่ไปพัฒนาความรู้เพื่อบริการประชาชนในหน่วยงาน ซึ่งขณะลาศึกษานั้นเงินเดือนก็ไม่ได้ขึ้นอยู่แล้ว ปัญหาสำคัญทั้งสองประการนี้ได้มีการย้ำว่า ควรมีการแก้ไขอย่างเร่งด่วน

แนวทางการแก้ปัญหาที่เสนอไปยัง สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข คือ

ประการที่หนึ่ง ควรตั้งกรอบบรรจุตำแหน่งนักรังสีการแพทย์ที่มีใบประกอบโรคศิลปะฯ โดยให้เป็นไปตามจำนวนเครื่องมือรังสีที่ใช้ในการบริการผู้ป่วยตามโรงพยาบาลต่างๆ ในสังกัดกระทรวงสาธารณสุข หมายความว่า โรงพยาบาลใดมีเครื่องมือรังสีจำนวนมาก ก็ควรมีตำแหน่งนักรังสีฯมาก ดังแสดงในตารางข้างล่างนี้ ซึ่งแสดงจำนวนตำแหน่งนักรังสีการแพทย์ที่ควรมีใน พ.ศ. 2548 รวมทั้งสิ้น 3,540 ตำแหน่ง โดยที่ปัจจุบันมีตำแหน่งเจ้าหน้าที่ 1,929 ตำแหน่ง และตำแหน่งนักรังสีฯ 712 ตำแหน่ง ซึ่งเป็นตำแหน่งที่มีการครองเรียบร้อยแล้ว

ที่มา: สมาคมรังสีเทคนิคแห่งประเทศไทย (2548)

ประการที่สอง ควรมีการปรับปรุงตำแหน่งเจ้าหน้าที่ฯ ที่มีวุฒิ วท.บ.(รังสีเทคนิค) และมีใบประกอบโรคศิลปะฯแล้ว บรรจุเป็นนักรังสีการแพทย์โดยไม่ต้องมีการลดระดับลง เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจแก่ผู้ทำงานทางด้านรังสีการแพทย์

นอกจากนี้ ยังมีภาระกิจต่อเนื่องที่สมาคมรังสีเทคนิคฯ และคณะกรรมการวิชาชีพฯได้ร่วมกันกระทำต่อไปอีก เช่น การเข้าร่วมกิจกรรมและการจัดทำ work plan ร่วมกับกระทรวงสาธารณสุขตลอดปี 2549 โดยเฉพาะ การทำแผนยุทธศาสตร์กำลังคนด้านสาธารณสุขในภาพรวมของประเทศ ครอบคลุมทั้งภาครัฐและเอกชน ในระยะเวลา 10 ปี ทั้งระยะเร่งด่วนและระยะยาว กำหนดยุทธศาสตร์การดำเนินงานที่สามารถตอบสนองต่อการแก้ปัญหากำลังคนได้

บัณฑิตคุณภาพในศตวรรษที่ 21

2011-07-28T21:34:00.016+07:00

คราวนี้ขอเริ่มด้วยการแนะนำให้รู้จักกับ ThaiPOD แบบพอรู้จักเล็กๆน้อยๆครับ เพราะผมได้มีโอกาสไปประชุม National Conference ครั้งที่ 6 เรื่อง “การศึกษามุ่งผลลัพธ์: ก้าวสู่บัณฑิตคุถณภาพในศตวรรษที่ 21 (Progressing towards the 21 Century Quality Graduates) ระหว่างวันที่ 28-29 กรกฎาคม 2554 ที่โรงแรมดิอิมพีเรียล ควีนปาร์ค สุขุมวิท กรุงเทพฯ

ThaiPOD ย่อมาจาก The Association of Thailand Professional and Organizational Development หมายถึง สมาคมเครือข่ายพัฒนาวิชาชีพอาจารย์และองค์กรระดับอุดมศึกษาแห่งประเทศไทย (ควอท.) หากต้องการทราบรายละเอียดเพิ่มเติมว่า ThaiPOD มีความเป็นมาอย่างไร สามารถอ่านเพิ่มเติมได้โดย click>>>

พบเพื่อนเก่า

วันแรกของการประชุม พบเพื่อนพี่น้องสมัยเรียนที่จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัยด้วยกันหลายคน พูดคุยกันสนุกสนานมาก ที่พิเศษหน่อยคือ รศ.กัลณกา สาธิตธาดา ซึ่งเป็นรุ่นพี่ แรกๆท่านเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้า บางมด ปัจจุบันเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง และเป็นคณะกรรมการบริหารThaiPOD ด้วย ก็เลยทำให้เห็นภาพของ ThaiPOD ชัดเจนขึ้น

นิยามมหาวิทยาลัยที่เรารู้จัก

เรามักจะเข้าใจว่า มหาวิทยาลัย คือสถานศึกษาที่นักศึกษาเข้ามาเรียนเพื่อให้ได้ปริญญาในระดับสูง ขณะเดียวกันก็มีอาจารย์ที่นอกจากจะทำหน้าที่สอนแล้ว ยังต้องทำวิจัยด้วย

นิยามมหาวิทยาลัยที่เราไม่รู้จัก

ในภาวะโลกไร้พรมแดน และความเจริญของเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว ถ้านักศึกษาและอาจารย์สามารถร่วมกันสร้างความรู้ขึ้นใหม่ๆขึ้นมาได้มาก มหาวิทยาลัยจะเป็นสถานที่ที่ดีที่สุดในการพัฒนาคนและความรู้ นิยาม/ความคิดนี้จะส่งผลให้มหาวิทยาลัยเกิดการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่ ทั้งเรื่องวัฒนธรรมการเรียนรู้ และกระบวนการในการเรียนรู้ ที่ไม่ใช่มีแต่ Lecture-based learning แต่จะเป็นการผสมผสานวิธีการต่างๆเข้าด้วยกัน ตามความเหมาะสม ที่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ เช่น Problem-based learning, Project-based learning, Service learning ฯลฯ

การศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมือง

การศึกษาเพื่อสร้างความเป็นพลเมือง (Civic Education) โดยบทบาทของอาจารย์ต้องสอนให้นักศึกษาเป็นกำลังของเมือง (พลเมือง = พละ+เมือง) ไม่ใช่สอนให้เป็นภาระของเมือง (ภาระเมือง) (ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล รองอธิการบดีมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ บรรยายเรื่อง อุดมศึกษากับการพัฒนาความเป็นพลเมือง)

สอนให้นักศึกษาเข้าใจปัญหา มองเห็นถึงต้นเหตุของปัญหา ซึ่งปัญหาส่วนใหญ่เกิดที่คน ต้องแก้ที่คน หากมองในภาพใหญ่ ประเทศไทยเกิดเหตุการณ์วุ่นวายรุนแรงทางการเมืองมา 4 ครั้งแล้ว ตั้งแต่ ตุลาคม 2516, ตุลาคม 2519, พฤษภาคม 2535, เมษา-พฤษภา 2553 และจะเกิดครั้งที่ 5 ขึ้นอีก เพราะคนไม่รู้ว่าปัญหาทั้งหลายนั้นอยู่ที่คน ทำให้เกิดคำถามว่า ประชาธิปไตยไม่เหมาะกับประเทศไทยใช่หรือไม่ คำตอบคือไม่ใช่ มีตัวอย่างเยอะมากในต่างประเทศ ในช่วงกว่า 200 ปีที่ผ่านมา ที่ประเทศประชาธิปไตยเกิดเหตุวุ่วายฆ่ากันตายเป็นหมื่นเป็นแสน แต่ปัจจุบันประเทศเหล่านั้นเจริญรุ่งเรือง

มีความเห็นของนักศึกษาที่มองคนไทยว่ามีลักษณะเด่นอะไรบ้าง สิ่งหนึ่งที่สะท้อนได้เจ็บๆ คันๆ คือ นักศึกษาเห็นว่า คนไทยนั้น

สิทธิ >>>>> ชอบทวง

หน้าที่ >>>>> ไม่ชอบทำ

เสรีภาพ >>>>> ชอบใช้

ประชาธิปไตยอำนาจเป็นของปวงชนชาวไทย ต้องสอนให้นักศึกษาเข้าใจถึงความเสมอภาค เคารพความเห็นที่แตกต่าง นักศึกษาจะมีระบบ Seniority นักศึกษาปี 4 คุมปี 3,2,1 นักศึกษาปี 3 คุมปี 2,1 และนักศึกษปี 2 คุมปี 1 เป็นลำดับลงมาตามแนวดิ่ง เมื่อนักศึกษาปี 1 ขยับขึ้นปี 2 ก็ทำตามแบบที่รุ่นพี่ปูทางเอาไว้ (อ่านลิงเหมือนคน) ดังนั้นในช่วงเปิดเทอมภาคต้นทุกปีระหว่างเดือนมิถุนายน-ต้นกรกฎาคม จะเป็นช่วงของ “รับน้อง หรือมหกรรมการทำลายความเสมอภาค” ซึ่งขัดกับหลักประชาธิปไตยและความเป็นพลเมืองที่ดี คำถามคืออาจารย์พร้อมไหม

มีสถิติผู้หญิงไทยที่ถูกข่มขืนนั้น ประมาณ 40% เกิดจากแฟนของตัวเอง และมีจำนวนมากที่ท้องก่อนวัยอันควร และทำให้เกิดปัญหาสังคมตามมามากมาย ซึ่งอาจเชื่อมโยงกับ สื่อ-สิ่งพิมพ์ลามก ละครโทรทัศน์ประเภทตบจูบหรือน้ำเน่า ที่แพร่ภาพในช่วงเวลาดีๆที่มีคนดูกันทั้งบ้านทั้งเมือง เพราะดูแล้วซึมซับพฤติกรรมของตัวละคร แล้วก็นำไปใช้ในชีวิตจริงกันโดยรู้ตัวหรือไม่รู้ตัวก็ได้ เรื่องนี้ อยู่ที่คน อยู่ที่เรา ผู้สร้างละครก็ทำละครตามผลสำรวจความนิยม คนที่ให้ความเห็นว่าชอบดูประเภทตบจูบคือเรา แสดงว่าเราคือผู้สร้างปัญหา ถ้าไม่แก้ที่เราแล้วจะแก้ที่ใคร ถ้าเราไม่อยากดูผู้สร้างก็ไม่สร้างเพราะโฆษณาไม่สนับสนุนเลย นี่คือตัวอย่างหนึ่งของการเป็นพลเมืองที่ดีจะต้องเป็นอย่างไร

ทิ้งท้ายด้วยข้อความที่น่าคิดว่า

เปลี่ยนที่ตน >>>> มหาวิทยาลัยจะเปลี่ยน >>>> ประเทศจะเปลี่ยน

มุมมองของต่างชาติ

ศาสตราจารย์ Gerald W. Fry จากมหาวิทยาลัย Minnessota อเมริกา บรรยายเรื่อง “Reform Education: Reform Your Country” ได้กล่าวถึง วิกฤติของการศึกษาระดับอุดมศึกษาของไทยไว้ได้อย่างแซบทรวง เป็นมุมมองที่ท่านบอกว่ามันไม่ควรใช้คำว่า reform ควรใช้ revolution จะดีกว่า ต้องให้เหมือน tsunami ที่เกิดที่ญี่ปุ่น มีประเด็นเด่นๆที่ท่านพูดแบบเน้นๆ เยอะมาก และเป็นแรงกระตุ้นให้ผู้บริหาร อาจารย์ ต้องหยุดคิด ขอยกตัวอย่างบางประเด็นเด็ด ดังนี้คือ อุดมศึกษาของไทยนั้น

Escalating costs ใช้จ่ายสูงไปกับสิ่งที่ได้กลับมาแบบไม่ค่อยคุ้มค่า

Esoteric research ผลงานวิจัยที่รู้กันในวงแคบๆ ซึ่งแทบจะไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์อะไรได้อย่างจริงจัง เพียงแค่ให้ตัวเองได้ตำแหน่งทางวิชาการหรือเลื่อนตำแหน่งเท่านั้น

Emphasis on quantity คุณภาพไม่ค่อยเน้น ไปเน้นที่จำนวนเอาให้มากเข้าไว้

เจ็บจี๊ดครับ

Related Links:

1.Thai education expert Fry delivers strong message on reforms
2.ThaiPOD The Association of Thailand Professional and Organizational Development
3.การศึกษาเพื่อสร้างพลเมือง

วิพากษ์พิมพ์เขียวรังสีเทคนิคมหิดล

2011-07-23T02:12:00.010+07:00

ขอเล่าเรื่อง ซึ่งเป็นการเก็บตกจากการประชุมวิพากษ์หลักสูตร วิทยาศาสตรบัณฑิต สาขารังสีเทคนิค พ.ศ. 2554 ของมหิดล เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2554 ที่อาคารวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีการแพทย์ ศาลายา

ก่อนอื่นขอขอบคุณผู้เข้าร่วมวิพากษ์หลักสูตรทุกท่าน ซึ่งภาควิชารังสีเทคนิคได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดียิ่งจากผู้วิพากษ์หลักสูตร ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้ใช้บัณฑิต ศิษย์เก่า อาจารย์จากคณะสังคมศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ คณาจารย์ภาควิชารังสีเทคนิค ประมาณกว่า 30 ท่าน

ความเป็นมา

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น ขอย้อนไปดูข้อมูลที่ผ่านมาอีกนิดครับ สำหรับหลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขารังสีเทคนิค ที่กำลังปรับปรุงนี้ เป็นหลักสูตรที่ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษาแห่งชาติ (สกอ.) ให้การรับรองตั้งแต่วันที่ 8 กรกฎาคม 2551 และคณะกรรมการวิชาชีพสาขารังสีเทคนิค ได้ให้การรับรองมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นสถาบันผลิตบัณฑิตสาขารังสีเทคนิคโดยใช้หลักสูตรนี้ตามเกณฑ์ที่คณะกรรมการวิชาชีพกำหนด ตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม 2554 ถึง วันที่ 4 มกราคม 2559

อย่างไรก็ตามหลักสูตรนี้ต้องปรับปรุงตามวงรอบใหญ่ 5 ปีอยู่แล้ว ซึ่งตั้งแต่หลักสูตรนี้ถูกใช้งาน ภาควิชารังสีเทคนิค คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล ได้ใช้กระบวนการในการ PDCA ในการประกันคุณภาพ ในวงรอบทุกปี เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด มีการวิเคราะห์ผลกระทบต่อการผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิคอย่างสม่ำเสมอ ประกอบกับช่วงนี้ เป็นช่วงเวลาที่ สกอ. ประกาศใช้กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษา TQF โดยมีแนวปฎิบัติคือ ให้หลักสูตรเดิม หมายถึงหลักสูตรที่ใช้ผลิตบัณฑิตในขณะนี้ ต้องปรับให้เป็นไปตาม TQF ให้ทันใช้ในภาคต้นปีการศึกษา 2555 ดังนั้น สิ่งที่ต้องเร่งจัดทำให้สอดคล้องตาม TQF ได้แก่

มคอ 1 หมายถึง มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรี สาขารังสีเทคนิค หรือ พิมพ์เขียวรังสีเทคนิคระดับประเทศ ผมและอาจารย์ในภาควิชาส่วนหนึ่ง ได้เข้าร่วมประชุม RT Consortium หมายถึงที่ประชุมสถาบันผู้ผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิค 7 สถาบัน เพื่อจัดทำจนสำเร็จ ใช้เวลาจัดทำประมาณ 2 ปี ใช้งบประมาณรวมทั้งสิ้นประมาณ 1 ล้านบาท

มคอ 2 หมายถึง รายละเอียดหลักสูตร (Program Specification) วิทยาศาสตรบัณฑิต สาขารังสีเทคนิค หลักสูตรปรับปรุง พ.ศ. 2554 หรือพิมพ์เขียวระดับสถาบันผู้ผลิต

มคอ 3 หมายถึง รายละเอียดของรายวิชา เป็นรายวิชาที่จัดการเรียนการสอนแบบ บรรยายหรือปฏิบัติ

มคอ 4 หมายถึง รายละเอียดของประสบการณ์ภาคสนาม เป็นรายวิชาฝึกงาน

ในส่วนของ มคอ 2,3,4 นั้น คณาจารย์ของภาควิชารังสีเทคนิคทุกคน ช่วยกันระดมสมองจัดทำอย่างแข็งขัน ในรูปคณะกรรมการพัฒนาหลักสูตรฯ(คณะแต่งตั้ง) ประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิและอาจารย์ของภาควิชาทุกท่าน และคณะกรรมการรับผิดชอบการปรับปรุงหลักสูตรฯ (ของภาควิชาฯ) และวันที่ 21 กรกฎาคม 2554 จึงได้มีการประชุมเพื่อวิพากษ์หลักสูตร มคอ 2 ขึ้น

ข้อคิดเห็นจากการวิพากษ์หลักสูตร

จากการวิพากษ์หลักสูตรเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2554 จุดตั้งต้นอยู่ที่อัตตลักษณ์ของบัณฑิตรังสีเทคนิคมหิดล ซึ่งภาควิชารังสีเทคนิคกำหนดให้ต้องมีสมรรถนะตามที่คณะกรรมการวิชาชีพฯกำหนด และ

1.มีความสามารถโดดเด่นด้านวิชาชีพรังสีเทคนิค

2.มีลักษณะตามที่มหาวิทยาลัยกำหนดคือ มุ่งประโยชน์สุขเพื่อมวลมนุษยชาติ เป็นคนดี มีปัญญา นำพาสุข

3.มีศักยภาพรอบด้าน

นอกจากนี้ ผมได้เก็บเกี่ยวและรวบรวมข้อคิดเห็นและประเด็นต่างๆ ที่ผู้เข้าร่วมวิพากษ์มีต่อหลักสูตร ดังนี้

จุดเด่น

หลักสูตร

เป็นหลักสูตรที่ดี มีฐานความเป็นวิทยาศาสตร์และวิชาชีพรังสีเทคนิค

ผลลัพธ์

1.บัณฑิตสามารถทำงานในวิชาชีพได้ดี และเรียนรู้ได้เร็ว

2.บัณฑิตสามารถศึกษาต่อในระดับบัณฑิตศึกษาได้ในหลายสาขาวิชา โดยเฉพาะการศึกษาต่อในสาขาฟิสิกส์การแพทย์นั้น ของเราศึกษาต่อได้ แต่รังสีเทคนิคในต่างประเทศการที่จะไปเรียนต่อฟิสิกส์การแพทย์เป็นเรื่องยากมาก

จุดที่ควรพิจารณา

เนื้อหา	วิชาพื้นฐาน	ควรมีวิชาด้าน Micro Biology, Molecular Imaging เหตุผลคือ เพิ่มช่องทางการทำวิจัยและเข้าใจโรค
กระบวนการจัดการเรียนการสอน	การฝึกงาน	1.เพิ่มเวลาในการฝึกงานให้มากขึ้น 2.เลือกสถานที่ฝึกงานให้เหมาะสม มี case มากพอ อาจารย์ที่ดูแลฝึกงานมีความพร้อม และให้นักศึกษาสามารถฝึกงานได้จริง 3.ปรับปรุงกระบวนการเตรียมความพร้อมให้นักศึกษาก่อนฝึกงานให้ดียิ่งขึ้น 3.เกณฑ์ในการวัดผลควรชัดเจน
	วิจัย	แม้บัณฑิตรังสีเทคนิคจบไปไม่ได้เน้นทำงานวิจัย แต่ควรมีพื้นฐานการวิจัยเพิ่มขึ้น
	ทักษะอื่นๆ	ควรเน้นเพิ่มขึ้นในเรื่อง 1.Service mind, emotional control, problem solving, analytical thinking 2.ทักษะการปฏิสัมพันธ์กับคน (Social skill) 3.ความสนใจในศาสตร์อื่นๆ 4.Productive skills ด้านภาษาอังกฤษโดยเฉพาะการพูดและการเขียน 5.พื้นความรู้ในการบริหารจัดการ
การบริหารหลักสูตร	กำลังคน	วางแผนจำนวนอาจารย์ให้ชัดเจน
การบริหารหลักสูตร	งบประมาณ	ทำแผนงบประมาณให้ชัดเจน
อื่นๆ	ประชาสัมพันธ์	เพิ่มการประชาสัมพันธ์หลักสูตรให้มากขึ้น

ข้อคิดเห็นและประเด็นต่างๆนี้ จะได้นำเข้าที่ประชุมคณะกรรมการรับผิดชอบการปรับปรุงหลักสูตรฯ ในวันอังคารที่ 26 กรกฎาคม 2554 เพื่อสรุปเป็นร่าง มคอ1,2,3 ที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้น และดำเนินการต่อไปอย่างเร่งด่วน

ขั้นตอนที่ขัดกันของการเสนอปรับหลักสูตร

มีประเด็นที่เกี่ยวกับขั้นตอนในการดำเนินการปรับหลักสูตร ที่ต้องให้ความสนใจพิเศษคือ สกอ.จะรับพิจารณาหลักสูตรที่สภาวิชาชีพหรือคณะกรรมการวิชาชีพฯรับรองแล้ว

หมายความว่า สิ่งที่ควรจะเป็นคือ ร่างหลักสูตรที่เสนอไปยังสภามหาวิทยาลัยมหิดล จะต้องเสนอไปที่คณะกรรมการวิชาชีพฯพร้อมๆกันด้วย เพื่อทั้งสภามหาวิทยาลัยมหิดลและคณะกรรมการวิชาชีพฯ จะได้พิจารณาให้เสร็จก่อนส่งไป สกอ.

เมื่อดูบทบาทของคณะกรรมการวิชาชีพ ตามประกาศคณะกรรมการวิชาชีพฯ เรื่อง หลักเกณฑ์และแบบประเมินเพื่อการรับรองสถาบันการศึกษาที่ผลิตบัณฑิตปริญญา หรือประกาศนียบัตรเทียบเท่าปริญญา สาขารังสีเทคนิค พ.ศ. ๒๕๕๑ นั้น เป็นการประเมินสถาบันซึ่งรวมหลักสูตรด้วย และใช้ระยะเวลาในการดำเนินการไม่เกิน 90 วันหรือ 3 เดือนหลังจากที่คณะกรรมการวิชาชีพได้รับแบบประเมินสถาบัน โดยที่แบบประเมินสถาบันนั้นต้องส่งโดยอธิการบดีด้วย ดังนั้น ระยะเวลาจริงที่ดำเนินการจะนานกว่า 3 เดือนหากนับจากที่ร่าง มคอ 2,3,4 จัดทำเสร็จแล้วโดยภาควิชาฯ

ระยะเวลาของการดำเนินการจริงก็เป็นปัญหาหนึ่ง อีกปัญหาหนึ่งที่ดูจะสำคัญมากกว่าคือ เกณฑ์ที่คณะกรรมการวิชาชีพกำหนดแนบท้ายประกาศนั้น มีการระบุว่า “หลักสูตรของสถาบันที่จะขอรับการประเมินต้องได้รับการรับรองจาก สกอ.” ซึ่งขัดแย้งกับ สกอ.ที่ว่า “สกอ.จะรับพิจารณาหลักสูตรที่คณะกรรมการวิชาชีพรับรอง”

ทางออกคืออะไร???........>>>>>>>>>>>>

ทางออกที่หนึ่ง ขอผ่อนผัน สกอ.ให้พิจารณาหลักสูตรที่ปรับปรุงไปก่อน โดยใช้เหตุผลว่า “อยู่ในระหว่างการขอรับการประเมินสถาบันโดย คณะกรรมการวิชาชีพฯ” ซึ่งเรื่องนี้มหาวิทยาลัยมหิดลมีแนวทางช่วยเหลืออยู่แล้ว แต่ภาควิชาฯจะต้องทำงานที่รับผิดชอบให้เต็มที่ก่อน

ทางออกที่สอง คณะกรรมการวิชาชีพฯ ทำการแก้ไขหลักเกณฑ์ท้ายประกาศ โดยให้สถาบันผู้ผลิต ยื่นขอรับการประเมินสถาบันได้เมื่อหลักสูตรอยู่ในระหว่างการพิจารณาของสภามหาวิทยาลัย หรืออาจแก้ไขให้สถาบันผู้ผลิตสามารถยื่นขอรับรองเฉพาะหลักสูตรก่อนเพื่อความรวดเร็ว และเพื่อสามารถยื่นหลักสูตรให้ สกอ. รับรองได้

ทางออกทั้งสองทางมีความเป็นไปได้ หากเป็นทางออกที่สอง คณะกรรมการวิชาชีพต้องรีบดำเนินการปรับแก้ไขเกณฑ์ และในอนาคต ควรมีกระบวนการในการประเมินหลักสูตร และการประเมินสถาบันเสียใหม่ ที่มีความคล่องตัวในการปรับตัวให้สอดคล้องกับแนวทางของ สกอ. หรือสถานการณ์ที่มีผลกระทบต่อการดำเนินการ แต่ยังคงรักษาไว้ซึ่งคุณค่าและมาตรฐาน

Related Links:
ปัจจัยที่กระทบการผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิค พ.ศ. 2555-2559
ผลกระทบประชาคมอาเซียน 2558
ยุทธศาสตร์อุดมศึกษาไทยสู่ประชาคมอาเซียน 2558
มคอ 1 : มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรีสาขารังสีเทคนิค

พิมพ์เขียวรังสีเทคนิค พ.ศ.2555-2559

2011-07-16T23:29:00.010+07:00

ช่วงนี้ ประกายรังสีมีแต่เรื่องที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาด้านรังสีเทคนิค คือพอดีเป็นช่วงที่มีเหตุการณ์สำคัญหลายอย่างเกิดขึ้น บางอย่างกำลังคืบคลานเข้ามา และมีผลกระทบอย่างรุนแรงต่อการผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิค และเลยไปถึงผู้ประกอบวิชาชีพรังสีเทคนิคด้วย คล้ายการเกิดแผ่นดินไหวที่ญี่ปุ่นแล้วตามมาด้วยคลื่น Tsunami จึงจำเป็นต้องพูดถึงเรื่องนี้บ่อยๆ เพื่อเตรียมการรับมือ พอดีผมอยู่ในใจกลางของเหตุการณ์เหล่านี้ และมีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรง ชุลมุลหมุนติ้วและสนุกดีเหมือนกัน จึงอยากบันทึกไว้เพื่อเป็นการเรียนรู้ร่วมกันไปในทุกภาคส่วน แลกเปลี่ยนส่วนดีๆของกันและกัน เพื่อสร้างสิ่งที่ดี เหมาะสม และสังคมต้องการ ไม่ว่าจะเป็นคณาจารย์ในสถาบันผู้ผลิตต่างๆ ผู้ใช้บัณฑิต ศิษย์เก่า ศิษย์ปัจจุบัน ผู้ปกครอง สมาคมวิชาชีพ คณะกรรมการวิชาชีพ

พิมพ์เขียวระดับประเทศ(มคอ 1)

เริ่มต้นด้วยคำว่าพิมพ์เขียวระดับประเทศ ในที่นี้ผมหมายถึง มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรีสาขารังสีเทคนิคหรือ มคอ 1 ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ของ สกอ. หรือ TQF กว่าจะได้พิมพ์เขียวชุดนี้มา คณาจารย์จากสถาบันผู้ผลิตทุกแห่ง ระดมสมองร่วมกันหลายครั้ง (RT Consortium) ใช้เวลานานเป็นปี ใช้งบประมาณรวมกันทั้งหมดเป็นล้านบาท ลำดับเหตุการณ์ (Milestones) เป็นดังนี้ครับ

เมษายน 2553 RT Consortium ครั้งที่ 6 ขอนแก่นเป็นเจ้าภาพ ประชุมกันที่คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ใช้เวลา 2 วัน คุยกันเรื่อง มคอ.1 ตอนนั้นเราไม่กล้าที่จะรับเป็นที่ปรึกษาของ สกอ. เพื่อทำ มคอ.1 เพราะเรายังไม่แน่ใจว่าจะทำได้ทันหรือไม่ เนื่องจากมีเวลาทำ 6 เดือนหลังจากตกลงกับ สกอ. แล้ว อย่างไรก็ตาม ที่ขอนแก่นเราได้คุยกันจนได้ คุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์ Learning Outcome หรือมาตรฐานผลการเรียนรู้ 6 ด้าน

กรกฎาคม 2553 RT Consortium ครั้งที่ 7 มหิดลเป็นเจ้าภาพ ประชุมกันที่โรงแรม Royal City ใช้เวลา 2 วัน ที่ประชุมยืนยันคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์ Learning Outcome หรือมาตรฐานผลการเรียนรู้ 6 ด้าน และคุยกันต่อลึกลงไปถึงเนื้อหาขั้นต่ำที่ รังสีวินิจฉัย รังสีรักษา และเวชศาสตร์นิวเคลียร์ควรมี เลยไปถึงการพิจารณา Curriculum Mapping ของรายวิชาในแต่ละสาขาด้วยแต่ไม่เสร็จสมบูรณ์

พฤศจิกายน 2553 RT Consortium ครั้งที่ 8 โรงเรียนรังสีเทคนิค โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เป็นเจ้าภาพ ประชุมกันที่โรงแรมตะวันนา สุรวงศ์ กรุงเทพฯใช้เวลา 2 วัน คุยกันต่อลึกลงไปถึงเนื้อหาขั้นต่ำที่ รังสีวินิจฉัย รังสีรักษา และเวชศาสตร์นิวเคลียร์ควรมี รวมถึงการพิจารณา Curriculum Mapping ของรายวิชาในแต่ละสาขาจนครบถ้วน

กุมภาพันธ์ 2554 RT Consortium ครั้งที่ 9 เชียงใหม่เป็นเจ้าภาพ ประชุมกันที่ภูอิงฟ้า อ.แม่ริม เชียงใหม่ ใช้เวลา 2 วัน ได้ มคอ.1 ขณะนี้อยู่ในขั้นตอน การพิจารณาประกาศใช้อย่างเป็นทางการโดยรัฐมนตรีกระทรวงศึกษาธิการ

ผลลัพธ์คือ สถาบันผู้ผลิตบัณฑิตรังสีเทคนิคทุกแห่งที่ผลิตหรือที่กำลังจะผลิตในอนาคต ต้องจัดทำหลักสูตรให้สอดคล้องกับ มคอ 1

แผนภูมขั้นตอนการพัฒนาคุณภาพบัณฑิตตามกรอบ TQF

พิมพ์เขียวระดับสถาบันผู้ผลิต(มคอ 2)

มคอ 2 เป็นพิมพ์เขียวระดับสถาบันผู้ผลิตแต่ละแห่ง เป็นหลักสูตรด้านรังสีเทคนิคที่แต่ละสถาบันผู้ผลิตจัดทำขึ้นภายใต้กรอบของ มคอ 1 หรือพิมพ์เขียวระดับประเทศ สถาบันผู้ผลิตที่ดำเนินการหลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขารังสีเทคนิค อยู่เดิมต้องปรับหลักสูตรให้เป็น มคอ 2 (รวม มคอ3 และ 4 ซึ่งเป็นรายละเอียดรายวิชาบรรยาย-ปฏิบัติ และรายวิชาฝึกงานภาคสนามตามลำดับ) และต้องทำให้เสร็จทันใช้ในปีการศึกษา 2555 สถาบันผู้ผลิตที่ดำเนินการหลักสูตรรังสีเทคนิคอยู่เดิมมีอยู่ 3 แห่ง คือ มหิดล เชียงใหม่ และนเรศวร ทั้ง 3 สถาบันนี้ต้องเร่งมือปรับหลักสูตรที่มีอยู่กันอย่างตั้งใจให้ทันและออกมาดีด้วย นเรศวรนำหน้าเพื่อนไปแล้ว คือเป็นสถาบันที่ได้ดำเนินการตามกรอบ TQF ไปแล้ว ส่วนของมหิดลและเชียงใหม่ อยู่ในขั้นตอนการจัดทำ ส่วนของสงขลานครินทร์ จุฬาฯ รามคำแหง ขอนแก่น อยู่ในระหว่างการจัดทำที่ไม่ติดกรอบเวลา คือไม่จำเป็นต้องให้ทันในปีการศึกษา 2555 เพราะ ต้องถือว่าเป็นหลักสูตรที่จัดทำขึ้นใหม่

ร่าง มคอ 2 หลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขารังสีเทคนิค ของมหิดลจัดทำเสร็จแล้ว และมีการวิพากษ์หลักสูตรในวันที่ 21 กรกฎาคม 2554 ผู้ที่เข้าร่วมวิพากษ์หลักสูตรประกอบด้วย คณะกรรมการพัฒนาหลักสูตร คณาจารย์ของภาควิชา ผู้ทรงคุณวุฒิภายนอกจำนวน 3 ท่าน ผู้ใช้บัณฑิตจำนวน 7 ท่าน ศิษย์เก่าจำนวน 7 ท่าน เมื่อผ่านกระบวนการนี้แล้ว ก็ส่งต่อไปยังคณะกรรมการกลั่นกรองหลักสูตรของมหาวิทยาลัย สภามหาวิทยาลัย และสกอ.ตามลำดับ แต่ก่อนส่งไปสกอ.ต้องได้รับการรับรองจากคณะกรรมการวิชาชีพสาขารังสีเทคนิคเสียก่อน

จึงเห็นได้ว่า กระบวนการกว่าจะได้มาซึ่งหลักสูตรวิทยาศาสตร์บัณฑิต สาขารังสีเทคนิค มีขั้นตอนสำคัญเยอะมาก และหากถามว่า ร่าง มคอ 2 ได้มาอย่างไร คำตอบคือ ได้จากการระดมสมองอย่างทุ่มเทของคณาจารย์ภาควิชารังสีเทคนิคมหิดลทุกคน เป็นเวลานานนับปี มีการวิเคราะห์ถึงสิ่งที่มีผลกระทบต่อการผลิตบัณฑิต เพื่อให้ร่าง มคอ 2 ออกมาสอดรับกับสถานการณ์หลายๆอย่าง เช่น ประชาคมอาเซียนในปี 2558, ทักษะมนุษย์ในศตวรรษที่ 21, Learning outcome ของมหาวิทยาลัยมหิดล, ความต้องการของตลาดแรงงาน, ฯลฯ

จึงหวังว่า พิมพ์เขียวรังสีเทคนิคที่ได้กล่าวมาทั้งหมดโดยย่อนี้ จะตอบโจทย์ที่กล่าวข้างต้น เพื่อให้สังคมอบอุ่นใจ บัณฑิตสามารถอยู่รอดได้อย่างถูกต้อง และมีความสุข

ยุทธศาสตร์อุดมศึกษาไทยสู่ประชาคมอาเซียน 2558

มคอ 1 : มาตรฐานคุณวุฒิระดับปริญญาตรีสาขารังสีเทคนิค